Alsof je een geschiedenisboek instapt: Zuid-Beveland in de Middeleeuwen

OUDELANDE - Een stap over de drempel bij De Koffietuin in Oudelande en het is geen 2025 meer, maar 1325. Kinderen leren zwaardvechten, een chirurgijn toont zijn gereedschap en de klanken van Keltische muziek waaien over het terrein. Zaterdag en zondag vond de eerste editie plaats van Zuid-Beveland in de Middeleeuwen.

Alles was aanwezig om het verleden tot leven te brengen. Tussen de houten tenten en kraampjes lopen bezoekers en deelnemers over het groene terrein, gekleed in middeleeuwse kleding: ridders in harnassen, vrouwen in lange jurken en kinderen met mutsen en capes. Er is van alles te doen, van workshops sieraden smeden en houtbewerking tot het ontdekken van de Bevelandse geschiedenis in een tentoonstelling.

VAN BLIKKENSNIJDEN NAAR ZWAARDVECHTEN

In de verte trekt vooral één plek veel aandacht: de zwaardkring. Hier geven instructeurs Erik de Man, Kees Diependaal en Merlyn Janssen demonstraties over middeleeuwse zwaardvechtkunst.

Erik en Kees staan tegenover elkaar, elk gewapend met een kort mes, waarmee ze tactisch naar elkaars gezicht zwaaien. “Dit is middeleeuws blikkensnijden”, legt Erik uit. “Een duelvorm die vooral door boeren en lagere klassen werd gedaan. Het doel is hetzelfde als bij latere schermkunsten: je probeert je tegenstander een kleine snee te geven in het gezicht.” Gelukkig zijn de messen oefenmodellen en dragen de mannen beschermbrillen. Veilig en leerzaam, want bezoekers mogen ook zelf meedoen.

Erik (links) en Merlyn (rechts) aan het zwaardvechten © foto Mila-Swann van der Raaf, Streekomroep De Bevelanden

Het blijft niet alleen bij messenkunst. Merlyn Janssen voegt zich met een langzwaard in de hand bij de demonstratie. Hij legt het verschil uit tussen lange en korte zwaarden. Verrassend genoeg is het korte zwaard zwaarder en lastiger te hanteren. “Het gaat niet alleen om kracht, maar ook om techniek”, zegt hij met een glimlach. Daarna geeft hij Erik een zwaard en demonstreert stap voor stap hoe een echt zwaardgevecht eruitziet, terwijl een gevarieerd publiek toekijkt.

OUDE INSTRUMENTEN

Voor wie minder op zoek is naar actie en meer naar rust, staat vlak bij de zwaardkring het muziekkraampje van Werners van Ettinger en zijn vrouw. Tussen luiten, vedels, fluiten en andere oude instrumenten laat hij met trots zijn bijzondere collectie zien. Werners bespeelt bijna elk instrument zelf en laat de bezoekers genieten van de middeleeuwse klanken. “Wij zoeken deze oude instrumenten op, restaureren ze waar nodig en brengen ze weer tot leven”, vertelt hij. Ben je geïnteresseerd in een instrument? Dan pakt Werners het op, speelt een middeleeuws deuntje en legt uit hoe het bespeeld wordt.

Werners van Ettinger bij zijn muziekkraam © foto Mila-Swann van der Raaf, Streekomroep De Bevelanden

VOOR IEDEREEN IETS TE BELEVEN

Volgens Sheila Zeebregts, organisator van het festival, is het tweedaagse evenement geschikt voor een breed publiek. Zo konden bezoekers deelnemen aan diverse workshops en zelf aan de slag met oude ambachten. Ook waren er muziekoptredens en riddergroepen die belangrijke historische gebeurtenissen uit de regio, zoals de Slag bij Baarland, tot leven brachten. Tijdens deze slag in 1295 versloeg graaf Floris V met zijn leger de Vlamingen, die bij Baarland aan land waren gekomen om Zeeland te veroveren.

Daarnaast was er een tentoonstelling over de middeleeuwse geschiedenis van Zuid-Beveland. Voor wie het festival helemaal wilde beleven, was er een camping waar bezoekers konden overnachten.

LIEFDE VOOR DE MIDDELEEUWEN

Het idee om het festival te organiseren ontstond uit Sheila’s eigen passie. “Ik organiseer al jaren een Keltisch midsommerfeest en heb lange tijd aan de Duitse grens gewoond, waar veel middeleeuwse kasteelfeesten plaatsvinden. Dat vond ik waanzinnig. Zoiets groots zie je hier eigenlijk nooit, zeker niet in deze regio. En het mooie is dat het nu specifiek over Zuid-Beveland gaat, dus dat maakt het extra bijzonder.”

Voor inspiratie dook Sheila in de Zeeuwse geschiedenis: “Ik ben naar de bibliotheek in Middelburg gegaan, want daar is een speciale afdeling gewijd aan het oude Zeeland. Ik heb alles gelezen en ontdekte hoe interessant de geschiedenis hier is. Dat zie je nu ook terug in de tentoonstelling.”

GROTE IDEEËN

Zeebregts organiseerde het evenement samen met haar man en buren voor het eerst. “We doen het met z’n vieren”, vertelt ze. “Het is echt heel uitgebreid, maar de ideeën zijn nog veel groter. Er is echt ruimte om het festival uit te breiden.”

Toch was het organiseren niet zonder uitdagingen: “We hebben best veel moeten schrappen, zoals de tentoonstelling, vanwege geld en financiën. Omdat het de eerste editie is, weten mensen nog niet goed wat ze kunnen verwachten en zijn ze terughoudend met subsidiëren. Terwijl zo’n evenement gewoon veel kost.”

VAN GESCHIEDENIS NAAR DE TOEKOMST

“We zijn de hele winter dag in, dag uit bezig geweest. We begonnen eigenlijk met niks”, vertelt Sheila over de voorbereidingen. “Daarom hoop ik dat bezoekers met een goed gevoel naar huis gaan. Ik hoop dat ze genoten hebben en het verder vertellen aan anderen.”

Ze benadrukt dat het festival zowel entertainment als educatie biedt en kijkt uit naar de volgende editie: “Het zou zo gaaf zijn om dit groter te kunnen maken. Iedereen geniet er echt van.” Mogelijk gaat het vierkoppige, zelfstandige organisatieteam zich volgend jaar verenigen in een stichting of vereniging. Zo vergroten ze de kans op subsidie en kunnen ze het festival verder laten groeien en hun verdere grootse plannen realiseren.

SPELEN, LEREN EN VERWONDEREN

Tussen de tenten laten bezoekers zich voor de grap vastzetten in een houten schavot, terwijl ridders op hun knieën hun harnassen oppoetsen. Een paar meter verder luisteren mensen aandachtig naar de uitleg van de chirurgijn, die zijn middeleeuwse operatiematerialen een voor een toont. Kinderen rennen voorbij met nepzwaarden en er wordt uitbundig gedanst op middeleeuwse muziek. Zo herleef je de middeleeuwen in Oudelande.

Bezoekers bij het schavot © foto Mila-Swann van der Raaf, Streekomroep De Bevelanden