Borsele wil 'risicogestuurde aanpak' bij bestrijding hoornaar

HEINKENSZAND - De gemeenteraad van Borsele beslist vanavond over een nieuwe aanpak voor de bestrijding van de Aziatische hoornaar. Het college wil dit jaar 44.000 euro beschikbaar stellen om de invasieve wespensoort te beheersen. Vanaf 2027 lopen de jaarlijkse kosten naar verwachting op tot 72.000 euro, zo heeft de gemeente becijferd.

De gemeente kiest nadrukkelijk niet voor volledige uitroeiing van de soort, maar voor een zogenoemde 'risicogestuurde aanpak'. Daarbij worden alleen nesten verwijderd wanneer sprake is van een concreet risico voor de volksgezondheid of openbare veiligheid. Volgens het college is volledige bestrijding inmiddels niet meer haalbaar. De Aziatische hoornaar, beter bekend als de geelpoothoornaar, verspreidt zich al jaren snel door Nederland. De soort werd in 2017 voor het eerst in Nederland aangetroffen en valt onder Europese regels voor invasieve exoten.

Aanvankelijk gold een uitroeiingsplicht, uitgevoerd door de provincie Zeeland. Maar omdat de hoornaar zich inmiddels op grote schaal heeft gevestigd, besloot het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit in 2022 dat voortaan sprake is van een beheersplicht. Daarmee verschuift de verantwoordelijkheid deels naar gemeenten en terreinbeheerders.

Alleen bestrijding bij risico

Borsele wil voortaan alleen nog nesten laten verwijderen binnen de bebouwde kom, op gemeentelijk terrein en bij maatschappelijke voorzieningen. Buiten de bebouwde kom ligt de verantwoordelijkheid bij grondeigenaren en terreinbeheerders. Ook particulieren blijven in principe zelf verantwoordelijk voor nesten op eigen terrein. Wel houdt de gemeente ruimte om in uitzonderlijke situaties alsnog in te grijpen. De aanpak is afgestemd met andere Bevelandse gemeenten en het waterschap. Volgens het college moet een gezamenlijke lijn voorkomen dat inwoners in verschillende gemeenten met uiteenlopend beleid worden geconfronteerd.

Explosieve groei verwacht

In 2025 werden in Borsele 42 meldingen van nesten geregistreerd. Dit jaar houdt de gemeente rekening met ongeveer 83 bestrijdingen. Zonder duidelijke criteria zou dat aantal kunnen oplopen tot circa 160 meldingen. De verwachte groei hangt samen met de levenscyclus van de hoornaar. In het voorjaar bouwen jonge koninginnen kleine primaire nesten op beschutte plekken zoals struiken en schuurtjes. Later in het seizoen verhuist de kolonie naar grote nesten hoog in bomen. Juist het vroegtijdig opsporen van die voorjaarsnesten moet verdere verspreiding beperken. Het college benadrukt dat de Aziatische hoornaar voor mensen 'niet significant gevaarlijker' is dan een gewone wesp, zo blijkt uit het raadsvoorstel. Wel kunnen de dieren steken wanneer zij zich bedreigd voelen, vooral in de buurt van een nest.

Nieuwe bestrijdingsmethoden

Tot nu toe werden nesten vaak met hoogwerkers verwijderd, een kostbare methode. Inmiddels wordt steeds vaker gewerkt met alternatieven, zoals het wegzuigen van nesten vanaf de grond met lange zuigbuizen. Dat is goedkoper, maar mogelijk minder effectief omdat niet altijd de volledige kolonie wordt verwijderd. Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe methode met stoom. Het gebruik van gifstoffen is niet toegestaan, aldus de gemeente. Meldingen van nesten kunnen via de gemeentelijke website of de app BuitenBeter worden gedaan. De beoordeling en bestrijding worden uitgevoerd door gespecialiseerde ongediertebestrijders.

Kosten kunnen verder oplopen

De geraamde kosten voor 2026 bestaan uit ongeveer 29.000 euro voor bestrijding en 15.000 euro voor communicatie en zogenoemde selectieve vallen, bedoeld om koninginnen vroegtijdig op te sporen. Volgens het college zijn de toekomstige kosten moeilijk te voorspellen. Prognoses gaan uit van een groeifactor van 3,78 voor volgend jaar, maar de ontwikkeling van de populatie blijft onzeker. Daarom noemt het gemeentebestuur 2026 nadrukkelijk een leerjaar. Na afloop van het seizoen volgt een evaluatie, waarna mogelijk nieuwe maatregelen of aangepaste uitgangspunten volgen.