De duivel en de toren van Kloetinge
12 september, 2026
door: Han Verbeem
KLOETINGE - Deze zomer plaatsen we elke zaterdag één van de vele sagen en legenden uit de Bevelanden. Eeuwenlang verteld van generatie op generatie; soms bekend bij enkelingen maar vaak in de vergetelheid geraakt. Vandaag het zevende en laatste deel in de serie 'vergeten volksverhalen': De duivel en de toren van Kloetinge.
Wie vroeger op het Marktveld van Kloetinge stond en omhoog keek naar de machtige kerktoren van de Geerteskerk, kreeg steevast hetzelfde verhaal te horen. Zo'n toren, zei men, kon onmogelijk door mensen alleen zijn gebouwd. Daar móest de duivel wel zijn hand in hebben gehad…
Volgens een oude Zeeuwse overlevering bood de duivel de bouwmeesters zijn hulp aan. In één nacht zou hij de zware stenen op hun plaats zetten, op één voorwaarde: hij kreeg de ziel van de eerste die de toren zou betreden zodra het werk voltooid was.
Bedrogen
De bouwers stemden toe, maar toen de toren gereed was, hadden zij een list bedacht. Niet een mens, maar een haan werd als eerste naar binnen gejaagd. Zodra het dier luid kraaiend de toren binnenschoot, besefte de duivel dat hij was bedrogen. Woedend vloog hij op, greep een enorme steen en slingerde die met al zijn kracht naar de torenspits.
Zwerfkei
De duivel miste zijn doel. De steen kwam volgens de overlevering terecht in de omgeving van Kloetinge, waar hij nog jarenlang als een zwerfkei in het landschap lag. Sindsdien zou de duivel de toren nooit meer hebben durven naderen.
...woedend vloog hij op, greep een enorme steen en slingerde die met al zijn kracht naar de torenspits...
Achtergrond
Het verhaal behoort tot de groep volksverhalen waarin de duivel kerken, bruggen en torens probeert op te eisen, maar uiteindelijk door menselijke slimheid wordt verslagen. Historisch bewijs voor het voorval bestaat vanzelfsprekend niet. Wel is de imposante toren zelf echt. Deze is in de tweede helft van de vijftiende eeuw gebouwd in de stijl van de zogeheten Brabantse gotiek, en geldt als de laatste middeleeuwse kerktoren die op Zuid-Beveland is voltooid.
Zo laat de geschiedenis zien hoe indrukwekkend de toren was voor de middeleeuwse bewoners. En de volksverhalen verklaren waarom men eeuwenlang geloofde dat alleen bovennatuurlijke krachten zo'n groot bouwwerk konden maken.
Illustratie: Streekomroep De Bevelanden (AI generated)
Bronnen:
- Meertens Instituut, Nederlandse Volksverhalenbank. Motief van de duivel die helpt bij de bouw van een kerk of toren en wordt misleid doordat een haan als eerste het bouwwerk betreedt; dit motief komt in verschillende Zeeuwse en Nederlandse sagen voor en is ook verbonden met Kloetinge in de regionale overlevering.
- Erfgoed van Goes, De Geerteskerk - Kerktoren. Beschrijving van de bouwgeschiedenis van de toren, voltooid in de tweede helft van de vijftiende eeuw als laatste middeleeuwse kerktoren van Zuid-Beveland.
Eerder in de serie Vergeten Volksverhalen:
De geheime gangen van Slot Oostende (zaterdag 1 augustis 2026)
De klokken van het klooster van Kapelle (zaterdag 8 augustus 2026)
Nehalennia, beschermster van de Oosterschelde (zaterdag 15 augustus 2026)
De Berg van Troje en de verdwenen ridder (zaterdag 22 augustus 2026)
De Witte Juffers van de Yerseke en Kapelse Moer (zaterdag 29 augustus 2026)
De meermin en de ondergang van Reimerswaal (zaterdag 5 september 2026)
Deel dit artikel
Lees ook
Tennisverenigingen Noord-Beveland ondertekenen samenwerkingsovereenkomst
6 november, 2026
De drie tennisverenigingen op Noord-Beveland hebben deze week officieel hun samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Daarmee zetten LTC Noord-Beveland, Slagvast en Tennisvereniging Colijnsplaat een volgende stap richting het geplande sportcomplex met padelbanen en een fitnesscentrum. In december start de gemeente de zoektocht naar een geschikte exploitant.
Strooiploegen Reimerswaal staan weer klaar voor winterse gladheid
6 november, 2026
Met de start van november is ook het strooiseizoen in Reimerswaal begonnen. De gemeente houdt tot half april de weersomstandigheden in de gaten om gladheid op de wegen zo veel mogelijk te voorkomen. Zodra de weersverwachting daar aanleiding toe geeft, kunnen strooiwagens preventief worden ingezet.
Inwoners Borsele gevraagd hun dorp vast te leggen in bijzondere atlas
6 november, 2026
Wat maakt een dorp bijzonder en welke plekken vertellen iets over de geschiedenis en veranderingen in de omgeving? Inwoners van Borsele kunnen daarover meedenken tijdens een workshop in Borssele. Hun verhalen, foto's en tekeningen kunnen onderdeel worden van een bijzondere atlas die wordt gemaakt ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het kanaal Gent-Terneuzen.
Ruim 400.000 ritten door Westerscheldetunnel toegestaan tijdens afsluiting
6 november, 2026
Voor wie tijdens de afsluiting van de Westerscheldetunnel afhankelijk is van de auto, vrachtwagen of ander vervoer, wordt het plannen van reizen een flinke puzzel. Bedrijven en organisaties hebben inmiddels ruim 400.000 ritten toegewezen gekregen waarvoor ze de tunnel mogen gebruiken. Toch is niet iedere aanvraag gehonoreerd en moeten organisaties voor een deel van hun geplande reizen een andere oplossing zoeken.
Barbecue naast voormalig schoolgebouw zorgt voor brandweerinzet in Kapelle
6 november, 2026
Wat donderdagavond aanvankelijk werd aangezien voor een mogelijke brand bij een schoolgebouw in Kapelle, bleek uiteindelijk een barbecue te zijn. De brandweer rukte met spoed uit naar De Veilingmeester, maar hoefde ter plaatse niet in actie te komen.
