De meermin en de ondergang van Reimerswaal

REIMERSWAAL (STAD) - Deze zomer plaatsen we elke zaterdag één van de vele sagen en legenden uit de Bevelanden. Eeuwenlang verteld van generatie op generatie; soms bekend bij enkelingen maar vaak in de vergetelheid geraakt. Vandaag deel zes in de serie 'vergeten volksverhalen': De meermin en de ondergang van Reimerswaal.

Eeuwen geleden lag in het huidige Verdronken Land van Zuid-Beveland de trotse handelsstad Reimerswaal (niet te verwarren met de huidige gelijknamige gemeente), in omvang de derde stad van Zeeland. Ooit was het latere, zo trotse Reimerswaal een bescheiden vissersdorpje. Tot de dag kwam waarop enkele vissers een zeemeermin in hun netten ophaalden. Het zeewezen beschikte over bijzondere krachten en kon de vissers álles beloven als zij haar weer lieten gaan. De vissers vroegen om voorspoed en rijkdom. "Zo zal het zijn", sprak de zeemeermin. "Maar vergeet nooit aan wie je het te danken hebt."

Gouden straten

En inderdaad: Reimerswaal ging het voor de wind. De stedelingen baadden in luxe en naar verluidt zouden de straten met goud zijn geplaveid. Doch niet voor lang. Want op zekere dag keerde de zeemeermin terug, zwemmend voor de haveningang van Reimerswaal. Ze was vermoeid, uitgeput en vroeg de inwoners om wat eten en drinken. Maar de Reimerswalers sloten snel de stadspoorten en haalden de bruggen op. Ze wilden niet delen in hun rijkdom, zelfs niet met een bescheiden aalmoes.

Vervolgens zwom de meermin verder, naar het nabijgelegen Steenbergen. Daar vroeg ze de bewoners eveneens om eten en drinken. Hier gingen de poorten ook op slot, maar enkele inwoners kregen medelijden en gooiden wat oud brood over de stadsmuren naar haar toe.

Voorspelling

Ten slotte zwom de meermin naar Bergen op Zoom. Daar kreeg ze wel eten en drinken. Ze sprak toen haar voorspelling uit: "Reimerswaal zal vergaan, Steenbergen zal half vergaan, maar Bergen zal blijven bestaan." Daarna zwom ze weg, om nooit meer te worden gezien.

En de voorspelling kwam uit. De stad Reimerswaal verloor haar rijkdom, de haven verzandde en de schepen lagen vast in de modder. Het stadsbestuur wist zich geen raad, totdat een grote storm opstak. Het woeste Oosterscheldewater beukte tegen de dijken en het versterkte havenhoofd. De bestuurders gaven opdracht om het water de haven binnen te laten. "Laet het havenken schueren", zo spraken ze. Maar de gevolgen waren desastreus: de landerijen werden overspoeld en alles werd door het zeewater verzwolgen.

...de Reimerswalers sloten snel de stadspoorten en haalden de bruggen op...

Achtergrond

De ondergang van de stad Reimerswaal en het omliggende Verdronken Land komt waarschijnlijk door het inklinken van de bodem als gevolg van het jarenlang uitspitten van veen. Ook het dijkbeheer liet te wensen over. De Sint-Felixvloed van 1530, gevolgd door andere overstromingen en de verwoestingen tijdens de Tachtigjarige Oorlog, betekende uiteindelijk het einde van de stad Reimerswaal. Begin achttiende eeuw verdwenen de laatste resten van de stad, die inmiddels niet meer was dan een onbewoonbaar eilandje op de slikken van de Oosterschelde, voorgoed in de golven. De legende, die vele varianten kent, heeft een sterk moralistische strekking: hoogmoed komt voor de val.

Illustratie: Streekomroep De Bevelanden (AI generated)

Bronnen:

• Encyclopedie van Zeeland, lemma Volksverhalen. Hierin wordt beschreven dat volgens een Zeeuwse sage de ondergang van Reimerswaal werd voorspeld door een meermin, nadat zij door vissers was gevangen en niet werd vrijgelaten.
• Gemeente Reimerswaal, Historie. Beschrijving van de historische ondergang van Reimerswaal door branden, stormvloeden, oorlog en economische neergang tussen de zestiende en achttiende eeuw.

Eerder in de serie Vergeten Volksverhalen:

De geheime gangen van Slot Oostende (zaterdag 1 augustis 2026)

De klokken van het klooster van Kapelle (zaterdag 8 augustus 2026)

Nehalennia, beschermster van de Oosterschelde (zaterdag 15 augustus 2026)

De Berg van Troje en de verdwenen ridder (zaterdag 22 augustus 2026)

De Witte Juffers van de Yerseke en Kapelse Moer (zaterdag 29 augustus 2026)