Eerste pluk in Kapelle: techniek helpt, maar zoetwater blijft zorgenkind

KAPELLE - De peren worden her en der al volop geplukt, de machines draaien en de boomgaarden staan vol rijpend fruit. Toch moest het officiële startsein van het plukseizoen op de Bevelanden nog worden gegeven. De locatie daarvoor is de Eversdijkseweg in Kapelle, waar burgemeesters en andere collegeleden van de vijf Bevelandse gemeenten donderdagmiddag gezamenlijk de eerste peren plukten - alles onder toeziend oog van fruitteler Martijn Slabbekoorn.

De eerste pluk is vooral een symbolisch moment, een jaarlijkse traditie waarbij de burgemeesters om beurten gastheer of gastvrouw zijn in hun gemeenten. De eigenlijke pluk is al ruim een week geleden begonnen, verklapt Slabbekoorn. De gemeentebestuurders krijgen dan ook géén primeur, deze middag, maar hebben wél de gelegenheid om zelf te ervaren wat er komt kijken bij het oogsten van het Zeeuwse hardfruit. Het formele momentje duurt ongeveer een half uur, daarna is er gelegenheid tot bijpraten met de ondernemer.

Onder de masten

Na een korte ontvangst op het bedrijf van Slabbekoorn vertrekken de bestuurders spoorslags met auto's en een busje naar een perenboomgaard enkele honderden meters verderop. Daar staan de Conference-perenbomen vol fruit. Boven de boomgaard uit, rijzen de hoogspanningsmasten van TenneT de hoogte in. Ook de nieuwe 380 kV-verbinding loopt langs het perceel. "Die masten hebben mij al vijftien hectare gekost”, verzucht Slabbekoorn. Behalve in Kapelle heeft hij ook nog een bedrijf in Kruiningen. 

Peren zien er goed uit

Ondanks de droge en uitzonderlijk warme zomer hangen de bomen er volgens Slabbekoorn redelijk goed bij. De peren zijn wel kleiner dan in andere jaren en de opbrengst zal naar verwachting duidelijk lager uitvallen. Daar komt nog een ander probleem bij. In de boomgaarden heeft een schimmel toegeslagen, de zwartvruchtrot (Stemphylium). De aantasting is te herkennen aan kleine zwarte puntjes op de schil van de peer. Kleine vlekjes, maar de peer is daardoor wél onverkoopbaar. De aangetaste exemplaren worden zonder pardon weggegooid.

Zoetwater uit de Zwaakse Weel

Ook de beschikbaarheid van voldoende zoetwater vormt een steeds groter probleem voor de fruitteelt op de Bevelanden, vertelt Martijn Slabbekoorn tijdens het plukken. Tijdens droge en warme periodes is beregening van de boomgaarden noodzakelijk om de bomen en het fruit voldoende van water te voorzien - inmiddels is een leidingstraat voor aanvoer vanuit Brabant in de maak. De teler heeft daarbij ook het geluk dat hij nu gebruik kan maken van water uit de Zwaakse Weel. "De witte weel”, verduidelijkt hij, want er is op Kapelle ook nog een zwárte. Onder de grond bevindt zich een waterbel op ongeveer dertig meter diepte. Die zoetwatervoorraad is voor de fruitteelt van grote waarde, zeker in zomers zoals deze waarin de droogte lang aanhoudt.

Conferance 'de ideale peer'

De gevolgen van de klimaatverandering zijn in de fruitteelt duidelijk merkbaar. Waar een kwart eeuw geleden de boomgaarden nog vol appels stonden, hebben nu peren de overhand; die zijn duidelijk beter bestand tegen hitte. Slabbekoorn heeft ongeveer 75 hectare peren en daarnaast nog zo'n 25 hectare Elstar-appels. Het grootste deel van de perenbomen bestaat uit handperen, waaronder Conference en Doyenné du Comice. Vooral Conference noemt hij een ideale peer. "De bomen leveren zowel peren met pit als zonder pit.” De pitloze exemplaren zijn volgens hem te herkennen aan hun smallere, meer flesachtige vorm.

Steeds meer techniek

De gemeentebestuurders krijgen tijdens de rondleiding uitleg over de manier waarop het fruit wordt geoogst. Daarbij speelt techniek een steeds grotere rol. Slabbekoorn heeft bijvoorbeeld een spuitmachine die volledig automatisch, zónder bestuurder, z'n weg door de boomgaard weet te vinden. Daarmee loopt het bedrijf voorop, de machine heeft de naam 'Bobbie' gekregen. Inmiddels is er een tweede bijgekomen, 'Bobbette'. 

Lopende band

De burgemeesters en collegeleden krijgen duidelijke instructies mee van de fruitteler, vóór ze aan de slag gaan. De onderkant van de bomen wordt als eerste geplukt. De peren worden vervolgens voorzichtig op een lopende band gelegd. Daarna worden de hogere delen van de boom geoogst vanaf de plateaus van de machine. Die volgorde is bewust gekozen. "Als je het andersom zou doen en peren van bovenaf laat vallen, beschadigt het fruit dat al onderin ligt.” De peren gaan via een lopende band in verzamelbakken, die uiteindelijk naar de veiling gaan.

Nu nog plukmachines

De mechanisering maakt indruk op de Kapelse burgemeester, Constantijn Jansen op de Haar. "Het is nogal wat, zo'n machine. Allemaal peren en het ziet er behoorlijk geautomatiseerd uit. De techniek staat voor niets hier in Kapelle.” Helemáál zonder mensen kan de oogst echter nog niet. "Mijn collega-burgemeester uit Reimerswaal zei net al: jammer dat hij nog niet zelf kan plukken”, zegt Jansen op de Haar. "Je hebt nog steeds mensen nodig om te plukken. Maar verder is het bijzonder vér geautomatiseerd.”

Werkplezier

Volgens Martijn Slabbekoorn is de mechanisering niet alleen bedoeld om de productiviteit te verhogen. Ook het werkplezier van de medewerkers speelt een rol - het zijn voornamelijk seizoenarbeiders uit Polen. "Het tempo gaat aan het einde van de dag toch naar beneden. Dat is begrijpelijk. Bovendien wordt het hardfruitseizoen steeds vroeger en zijn de temperaturen tijdens de pluk steeds hoger. Zo'n machine is dan eigenlijk geen overbodige luxe.” De machines zorgen er volgens hem voor dat het werk efficiënter en minder zwaar wordt. "Het is productiviteitsverhoging, maar ook werkplezier. Je ziet dat de mensen daar echt baat bij hebben.”

Fruit hóórt bij Kapelle

Voor Jansen op de Haar is het bezoek aan de boomgaard een eerste kennismaking met de dagelijkse praktijk van de fruitteelt. Een echte fruitachtergrond heeft hij niet. „De affiniteit met fruit heeft iedereen in Nederland”, zegt hij. "Ik heb zelf geen fruitachtergrond. Hiervoor ben ik waterschapsbestuurder geweest in een fruitgebied, op de Utrechtse Heuvelrug. Daar waren vooral veel kersen. Maar zelf heb ik geen achtergrond in de fruitteelt, behalve dat ik natuurlijk consument ben en met veel plezier fruit eet.”