Erfgoedwerkplaatsen moeten ambachten en tradities levend houden

’S-GRAVENPOLDER - De provincie wil oude ambachten, streektradities en kennis over het Zeeuwse erfgoed beter doorgeven aan volgende generaties. Daarvoor werkt de provincie aan een netwerk van erfgoedwerkplaatsen, verspreid over Zeeland. Zo noemt de provincie onder meer De Kerkhoeve in ’s-Gravenpolder als praktijkvoorbeeld waar initiatieven ontstaan om kennis en vaardigheden over erfgoed te delen.

De erfgoedwerkplaatsen moeten volgens de provinciale beleidsmakers "plekken worden waar vrijwilligers hun kennis overdragen, bezoekers kennismaken met oude technieken en nieuwe mensen zelf met erfgoed aan de slag kunnen." Daarbij staat leren door te doen centraal. De provincie wil daarbij voortbouwen op de ervaringen die al op bestaande locaties zijn opgedaan.

Van molens tot dialect

Het Zeeuwse erfgoed omvat onder meer molens, historische schepen, landbouwtradities, streekdrachten; maar ook tradities als dialecten en oude ambachten. Op verschillende plekken zetten vrijwilligers zich in om deze kennis en gebruiken te behouden. Met de erfgoedwerkplaatsen wil de provincie het werk van vrijwilligers versterken en ervoor zorgen dat ook volgende generaties ermee in aanraking komen.

Historische boerderij

De Kerkhoeve in ’s-Gravenpolder is een historische boerderij die al generaties lang in dezelfde familie is. De grote landbouwschuur wordt mogelijk omgevormd tot een erfgoedwerkplaats, waar vrijwilligers oude ambachten en Zeeuwse tradities kunnen beoefenen en doorgeven. Denk aan het repareren van boerenkarren, het maken van klederdracht en het behouden van het Zeeuwse dialect. Het doel is om traditionele kennis te bewaren en ook jongeren enthousiast te maken voor oude ambachten. De plannen zijn nog in ontwikkeling; de werkplaats is nog niet open voor het publiek.

Traditionele technieken

Met soortgelijke werkplaatsen als in 's-Gravenpolder wil de provincie ook elders in Zeeland die kennis doorgeven en nieuwe vrijwilligers de kans bieden om mee te doen. De bedoeling is dat de werkplaatsen niet alleen kennis bewaren, maar mensen ook actief bij erfgoed betrekken. Bezoekers moeten traditionele technieken kunnen ontdekken, zelf aan de slag kunnen gaan en in contact komen met vrijwilligers die hun vak of passie willen delen. Ook activiteiten voor schoolklassen en stagiairs behoren tot de mogelijkheden.

Gesprekken met inwoners

De plannen voor de erfgoedwerkplaatsen kwamen voort uit een participatieproject. In 2024 vroeg de provincie inwoners via Denktank Zeeland om mee te denken over geschikte locaties en de invulling van een werkplaats. Ook de Zeeuwse Erfgoed Coöperatie en andere erfgoedorganisaties waren bij dat proces betrokken. Uit de reacties bleek belangstelling voor het leren van oude technieken en ambachten, maar ook voor samenwerking en ontmoeting. Op basis van die ideeën heeft de provincie het plan verder uitgewerkt. Daarbij werd gekozen voor een aanpak waarbij verschillende locaties in Zeeland een rol kunnen spelen.

Subsidie vanaf 2027

Om lokale initiatieven te ondersteunen, past de provincie de bestaande Erfgoedvrijwilligersregeling aan. Naar verwachting wordt de vernieuwde regeling begin 2027 opengesteld. Per project moet maximaal 25.000 euro subsidie beschikbaar komen. In totaal is jaarlijks 250.000 euro gereserveerd voor de regeling. Dat bedrag is niet uitsluitend bedoeld voor erfgoedwerkplaatsen, maar blijft ook beschikbaar voor andere projecten van erfgoedvrijwilligers. De nadruk ligt bij de nieuwe initiatieven op het overdragen van kennis, leren over erfgoed, het doorgeven van ambachten en het aantrekken van nieuwe vrijwilligers. De vrijwilligers en hun organisaties blijven zelf verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van hun projecten.

Netwerk kennisuitwisseling

Naast de ondersteuning van afzonderlijke locaties werkt de provincie aan een overkoepelend kennisnetwerk. Daarin moeten de verschillende werkplaatsen met elkaar worden verbonden. De provincie werkt in het najaar van 2026 uit hoe activiteiten en kennis zowel online als op de locaties zelf zichtbaar kunnen worden gemaakt. Het netwerk moet vrijwilligers helpen om ervaringen uit te wisselen en samen activiteiten op te zetten. Ook moet het voor geïnteresseerden eenvoudiger worden om te ontdekken waar zij kennis kunnen maken met Zeeuwse ambachten en tradities.