COLIJNSPLAAT - Het besluit van staatssecretaris Thierry Aartsen (Milieu) om het gebruik van staalslakken land voorlopig deels te verbieden, wordt met instemming ontvangen door het Zeeuwse Statenlid Inez Flameling (GroenLinks-PvdA). Tegelijk is de Colijnsplaatse marinebioloog kritisch: ze vindt dat de maatregel niet ver genoeg gaat. “Dit is een goede eerste stap,” zegt Flameling, “maar het is van belang dat de minister nu doorpakt. Ook de storting van staalslakken in zee moet stoppen.”
Audio: Ook Eric Mahieu, van de Zeeuwse Milieu Federatie (ZMF) wil dat de 'pauzeknop' óók geldt voor storting in oppervlaktewater. Hij vreest dat het tijdelijk verbod op land juist ervoor zorgt dat er méér staalslakken in de Oosterschelde en andere Zeeuwse wateren wordt gestort.
Staalslakken zijn restproducten uit de staalindustrie en bevatten zware metalen. Ze worden vaak als goedkoop bouwmateriaal gebruikt, onder meer door Rijkswaterstaat bij dijkversterking. Maar diverse rapporten, onder andere van het RIVM en de Inspectie Leefomgeving en Transport, waarschuwen voor milieurisico’s. De tijdelijke regeling van de staatssecretaris moet een jaar lang duidelijkheid scheppen over het veilig gebruik van het materiaal.
Risicoplaatsen
De tijdelijke regeling, die maandag is aangekondigd, verbiedt het gebruik van staalslakken op risicovolle plekken zoals speelplaatsen, fietspaden en plekken waar direct contact mogelijk is. Ook mogen ze niet in dikke lagen worden toegepast bij de aanleg van infrastructuur. Maar het gebruik in open water blijft wél toegestaan, tot frustratie van tegenstanders van het staalslakbeleid.
Schadelijke gevolgen
Volgens Flameling zijn de risico’s van staalslakken in zee zeker niet te onderschatten. “Er komen zware metalen als cadmium vrij die schadelijk zijn voor het zeeleven,” zegt ze. “Dat leidt tot sterfte onder dieren zoals kreeften en krabben, soorten die essentieel zijn voor de ecologie én de visserij.” Daarnaast waarschuwt ze voor de zichtbare gevolgen aan de kust: “Brokstukken van staalslakken spoelen aan op stranden en oevers. Mensen en kinderen kunnen er dan mee in aanraking komen. Dat is niet alleen onwenselijk, maar ook onverantwoord.”
Foto: Inez Flameling, marinebioloog en Statenlid GroenLinks-PvdA. (c) Streekomroep De Bevelanden.
Flameling kreeg eerder brede steun in de Zeeuwse Provinciale Staten voor haar inzet tegen het gebruik van staalslakken. Een motie van haar hand, die unaniem werd aangenomen, gaf gedeputeerde Arno Vael de opdracht om in Den Haag te pleiten voor een algeheel verbod op het storten van staalslakken in de Zeeuwse wateren.
Weinig gebruik op land in Zeeland
In Zeeland lijkt het gebruik van staalslakken op land beperkt. Uit eerder gestelde Statenvragen door Flameling bleek dat gemeenten in de Bevelanden en het waterschap nauwelijks gebruik maken van het materiaal bij wegverharding. “Er is alleen melding gemaakt van betontegels bij een kerk in Yerseke waarin staalslakken zijn verwerkt,” aldus Flameling.
Oproep aan minister
Hoewel staatssecretaris Aartsen stelt dat het gebruik van staalslakken in oppervlaktewater ‘veilig’ zou zijn, is Flameling daar allerminst van overtuigd. “Er is steeds meer bewijs dat het gebruik van dit restproduct schadelijk is, óók in zee. Zolang daar geen hard en onafhankelijk bewijs is dat het ongevaarlijk is, moeten we het voorzorgsprincipe hanteren.”
Ze roept de minister daarom op om snel werk te maken van een breder verbod: “De veiligheid van mens en natuur moet voorop staan. Staalslakken horen niet thuis in onze zeearmen, niet op onze stranden, en al helemaal niet in de buurt van kinderen.
Staatssecretaris: 'Geen aanleiding'
In de begeleidende brief aan de Tweede Kamer laat staatssecreraris maandag weten, vooralsnog geen reden te zien om de 'pauzeknop' ook in te drukken voor gebruik in zee en andere oppervlaktewateren: "Naar de toepassing van staalslakken in groot oppervlaktewater is uitgebreid onderzoek gedaan", zo verwijst hij naar onderzoek van de WUR-universiteit in Wageningen. "Op basis daarvan kan worden vastgesteld dat voor dergelijke toepassingen geen gezondheids- of milieurisico’s zijn aangetoond", aldus Aertsen. "Om die reden is er geen noodzaak om dergelijke toepassingen te verbieden en op te nemen in de regeling. Daar is geen wetenschappelijke onderbouwing voor en zou de regeling ook juridisch kwetsbaar maken. Dit geldt ook voor toepassingen waarin staalslak is verwerkt tot betonsteen, is gebruikt als toeslagmateriaal in beton of asfalt of wordt gebruikt als bindmiddel met een percentage van maximaal 20 procent."
