De slangen bij de rioolwaterzuivering bij Kapelle

Gewassen bewaterd met door PFAS vervuild water: 'We hebben geen gronden om in te grijpen'

1 oktober, 2024

door: Omroep Zeeland

KAPELLE / MIDDELBURG - Boeren gebruiken met PFAS vervuild water om hun gewassen te besproeien. Bij de uitlaat van de rioolwaterzuivering bij Kapelle hangt een slang in de sloot waar boeren water kunnen aftappen. En het waterschap vindt dat goed, blijkt uit onderzoek van Omroep Zeeland.

Gebruik van afvalwater uit rioolwaterzuiveringen voor het besproeien van landbouwgewassen is niet toegestaan. Dat komt omdat er in dat afvalwater nog veel stoffen zitten die gevaarlijk kunnen zijn voor mensen, zoals ziektekiemen en giftige stoffen. Uit internationaal onderzoek blijkt dat stoffen zich ophopen in gewassen als die worden besproeid met dat water. En ook onderzoek dat de afgelopen jaren in Zeeland is gedaan wijst in die richting.

Dit voorjaar bleek uit onderzoek van Waterschap Scheldestromen dat het afvalwater van alle rioolwaterzuiveringsinstallaties in Zeeland PFAS bevat. Bij drie zuiveringsinstallaties was het PFAS-gehalte extra hoog: die bij Bruinisse, die op Walcheren en die bij Kapelle, bij rioolwaterzuiveringsinstallatie Willem Annapolder. En juist daar ligt die slang.

Het waterschap heeft desondanks een vergunning verleend voor het gebruik van het water, blijkt bij navraag door Omroep Zeeland. Volgens waterschapsbestuurder Marianne Poissonnier kan dat, omdat het waterschap het water ziet als oppervlaktewater en niet als afvalwater. Dat de sloot waaruit het water wordt gehaald compleet gevoed wordt door water uit de uitlaat van de rioolwaterzuivering, doet daar volgens haar niets aan af.

"We hebben met wet- en regelgeving te maken", zegt Poissonnier. "Dan is het formeel zo: als het een sloot is, is het een sloot. Als het op de zuivering is, is het effluent (afvalwater, red). Zolang er geen andere regels zijn, moeten wij ons daar ook aan houden."

Het is al jaren bekend dat het afvalwater dat rioolwaterzuiveringen lozen PFAS kan bevatten. Het onderzoek naar de Zeeuwse rioolwaterzuiveringen van afgelopen voorjaar bevestigt dit. De uitkomst van het onderzoek was voor het waterschap geen aanleiding om de vergunning voor het aftappen van het afvalwater uit de sloot in te trekken, zegt Poissonnier. "We kunnen daar niets aan doen, we hebben geen gronden om in te grijpen."

Intern bekend

Het onderzoeksrapport was in april klaar, in mei gaf het waterschap de vergunning af. Volgens Waterschap Scheldestromen waren de resultaten van dat onderzoek intern bij een beperkt aantal mensen bekend en zijn die pas in juni met alle mensen van het waterschap gedeeld. De mensen op de afdeling die de vergunningen verstrekt wisten dus volgens het waterschap later pas dat het water nog meer vervuild was dan het gemiddelde afvalwater van rioolwaterzuiveringen in Zeeland.

Maar Egbert Lobee van de stichting Gezond Water probeert al ruim twee jaar iets te doen tegen het gebruik van het afvalwater uit de sloot bij deze rioolwaterzuiveringsinstallatie door boeren. Hij heeft handhavingsverzoeken ingediend, is naar de rechter gestapt, maar niemand grijpt in. "Ik fiets hier regelmatig langs", vertelt hij. "En ik zag een slang lopen van deze sloot naar een perceel plantuien."

Omdat hij zich daar boos over maakte, kwam hij in actie, maar de instanties die Lobee heeft aangeschreven doen niets, tot zijn grote verbazing. "Er zit PFAS in dat water. Deze heeft het meeste PFAS van alle rioolwaterzuiveringen in Zeeland. En PFAS is niet gezond voor mensen. Je krijgt er onder andere kanker van. En dus moet je daar geen landbouwgewassen mee bevloeien."

Het onderzoek van de wetenschappers, dat deels in Zeeland wordt uitgevoerd, vindt plaats omdat afvalwater uit een rioolwaterzuivering een oplossing kan zijn voor het tekort aan zoet water in de landbouw. Er wordt onder meer onderzocht of het mogelijk is om afvalwater nog een extra keer schoon te maken, zodat het wel veilig gebruikt kan worden. De onderzoekers hebben niet gekeken naar PFAS, omdat daar nog niet veel over bekend was toen het onderzoek begon. Eind dit jaar worden de eerste resultaten van het onderzoek gepresenteerd.

Intussen hangt de slang nog steeds in de sloot voor de rioolwaterzuiveringsinstallatie Willem Annapolder en kunnen boeren het water uit de sloot nog steeds gebruiken. Waterschapsbestuurder Marianne Poissonnier zegt nog best een aardappel te durven eten die bewaterd is met afvalwater. "De concentraties zijn erg licht. Mijn gevoel is dat ik het nog zou durven."

* Het is Omroep Zeeland niet duidelijk hoeveel water er uit de sloot is gehaald. Ook is niet duidelijk welke gewassen zijn beregend met het water uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie en hoe lang dat al gebeurt.