Herdenking Franse oorlogsslachtoffers: 'Vrede is een dagelijkse strijd'

KAPELLE - Onder een grijze, regenachtige lucht staat Kapelle dinsdagmiddag stil bij de jaarlijkse Franse herdenking op de Franse erebegraafplaats. Vanaf het gemeentehuis aan het Kerkplein trekt een stoet van genodigden, veteranen, scholieren en inwoners in stilte richting de begraafplaats, enkele honderden meters verderop. Een herdenking van gevallenen van de Tweede Wereldoorlog die nu 81 jaar geleden is beëindigd, maar tegelijk is de vrede kwetsbaarder dan voorheen. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, zo benadrukken de sprekers.

Sfeerimpressie stille mars © Han Verbeem / Streekomroep de Bevelanden

Langs de route kijken belangstellenden stilzwijgend toe terwijl vertegenwoordigers uit Frankrijk, lokale bestuurders en vertegenwoordigers van de Marokkaanse gemeenschap gezamenlijk oplopen naar de plek waar 229 militairen begraven liggen die onder Franse vlag sneuvelen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Vervroegd door Hemelvaart

Traditioneel valt de herdenking op de tweede donderdag van mei, maar vanwege Hemelvaartsdag is deze nu twee dagen vervroegd. De dag staat in het teken van herinnering, verbondenheid en internationale samenwerking. Sinds 1950 wordt in Kapelle jaarlijks stilgestaan bij de Franse militairen die in mei 1940 in Zeeland vechten tegen de Duitse inval. Onder de begraven soldaten bevinden zich ook 22 militairen van Noord-Afrikaanse afkomst.

Na aankomst op de begraafplaats volgen toespraken van onder anderen burgemeester Constantijn Jansen op de Haar, vertegenwoordigers van de Franse ambassade en de ambassadeur van Marokko. In verschillende bijdragen wordt gewezen op het belang van vrijheid, democratie en de verantwoordelijkheid om de herinnering aan oorlog en offers levend te houden.

Gedicht

De burgemeester van Kapelle citeert het gedicht 'Ben Ali Libi' van Willem Wilmink, over de Joodse goochelaar Michel Velleman die tijdens de oorlog wordt vermoord in Sobibor. Daarmee legt hij een verbinding tussen de persoonlijke verhalen van oorlogsslachtoffers en de bredere geschiedenis van geweld en vervolging.

Wapenbroederschap

Ook de internationale verbondenheid krijgt nadrukkelijk aandacht. Kapitein ter zee Edouard Jonnet, defensieattaché namens de Franse ambassade, zegt dat “Nederlanders, Fransen en Marokkanen hier zij aan zij hebben gevochten.” Volgens hem ontstaat tijdens de oorlog “een wapenbroederschap tussen onze landen”. Het mooiste eerbetoon aan de gevallenen is volgens hem “de idealen verdedigen die zij ons hebben nagelaten: vrijheid, democratie en vriendschap tussen volkeren”.

Herinnering, dankbaarheid en hoop

De ambassadeur van Marokko, Mohamed Basri, benadrukt in zijn toespraak dat vrede nooit vanzelfsprekend is. “Vrede is een dagelijkse strijd”, zegt hij. Hij noemt de herdenking een moment van “herinnering, dankbaarheid en hoop” en wijst op de historische verbondenheid tussen Marokkaanse, Franse en Nederlandse militairen. Daarbij spreekt hij over een “vriendschap die grenzen overstijgt.”

Tussen de toespraken door dragen de kinderburgemeester en leerlingen van het Lycée Français Vincent van Gogh gedichten voor. Een Frans gedicht van Louis Aragon klinkt over de begraafplaats, met regels over “een naam zonder kleur, zoals er zoveel zijn in Frankrijk” en “een naam die stil is als onverschilligheid.”

Taptoe, stilte en volksliederen

Rond kwart voor vijf volgen het taptoesignaal en een minuut stilte. Daarna worden achtereenvolgens het Nederlandse, Marokkaanse en Franse volkslied gespeeld. Bij de aansluitende kranslegging worden bloemen gelegd bij het monument en langs de graven. Schoolkinderen plaatsen bloemen bij de witte zerken, waarna de plechtigheid wordt afgesloten met een defilé langs het monument.

Toujours Kapelle

De herdenking maakt deel uit van de week 'Toujours Kapelle' bij het Memorial-museum, een reeks activiteiten rond de herinnering aan de Slag om Zeeland en de historische band tussen Kapelle en het Franse Orry-la-Ville - waar Nederlandse militaire slachtoffers zijn begraven. Beide gemeenten ondertekenen eind vorig jaar een officiële stedenband, als voortzetting van een vriendschap die geworteld is in de oorlogsgeschiedenis van beide plaatsen.