Hittezomer van 1976 bracht De Bevelanden tot stilstand

BEVELANDEN - Velen die het hebben meegemaakt denken bij de huidige hittezomer ongetwijfeld terug aan de 'hondsdagen' van 1976: vijftig jaar later wordt de zomer van 1976 nog altijd gezien als de maatstaf voor extreme hitte en droogte in Nederland. Van 23 juni tot en met 9 juli beleefde het land de langste en meest intense hittegolf van de twintigste eeuw. Voor De Bevelanden betekende dat wekenlang verzengende hitte, verdroogde akkers, overvolle stranden en een ziekenhuis dat extra patiënten moest behandelen vanwege de hoge temperaturen.

De hittegolf kwam niet uit de lucht vallen. Al vanaf het voorjaar viel er nauwelijks regen en de droogte bouwde zich maandenlang op. Volgens het KNMI viel in Zeeland tussen maart en augustus bijna zestig procent minder neerslag dan normaal. Het neerslagtekort van 1976 geldt nog altijd als het grootste sinds het begin van de metingen en wordt door het KNMI nog steeds gebruikt als referentiejaar voor extreme droogte.

Oogst verdroogde

Voor Zuid-Beveland, waar fruitteelt en akkerbouw van oudsher belangrijke pijlers van de economie zijn, had de droogte grote gevolgen. Boomgaarden, aardappelvelden, suikerbieten en uien kregen nauwelijks vocht. Op veel plaatsen konden gewassen zich niet goed ontwikkelen, waardoor de opbrengsten fors terugliepen.

Beregenen bood lang niet altijd uitkomst. Niet iedere teler beschikte over voldoende zoet water en de voortdurende hitte zorgde ervoor dat de bodem steeds verder uitdroogde. De droogte van 1976 wordt door meteorologen nog altijd beschouwd als de zwaarste landbouwdroogte van de vorige eeuw.

Verkoeling op de stranden

Terwijl boeren de gevolgen dagelijks voelden, zochten duizenden mensen juist verkoeling aan het water. In het eerste weekend van juli steeg de temperatuur tot ruim boven de 30 graden. Op zondag 4 juli leek het binnenland uitgestorven. Wegen waren opvallend rustig, terwijl de stranden van Noord-Beveland, de Oosterschelde en vooral het Veerse Meer volstroomden.

Recreatiegebied De Piet bij het Veerse Meer was een van de populairste bestemmingen. Campings op De Bevelanden zaten tot de laatste plaats vol. Sommige terreinen konden de toestroom nauwelijks verwerken, waardoor vakantiegangers werden doorverwezen naar tijdelijke speelweiden en noodterreinen om hun tent op te zetten. De uitzonderlijke drukte was rechtstreeks het gevolg van de aanhoudende hitte.

Zonnesteken en ziekenhuisopnames

Ook de gezondheidszorg kreeg het zwaar te verduren. In de eerste week van juli meldden zich bij ziekenhuizen Bergzicht en Sint Johanna in Goes, de voorlgangers van het huidige ADRZ, meerdere mensen met klachten door de hitte. Zonnesteken, uitdrogingsverschijnselen en hitte-uitputting kwamen vaker voor dan gebruikelijk.

Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen die langdurig in de zon hadden gewerkt of gerecreëerd, liepen risico. Destijds bestond er nog geen Nationaal Hitteplan en was er veel minder aandacht voor de gezondheidsrisico's van langdurige hitte dan tegenwoordig. Volgens het KNMI is inmiddels duidelijk dat een hittegolf zoals die van 1976 in het huidige klimaat waarschijnlijk nog grotere gevolgen voor de volksgezondheid zou hebben.

Record nog altijd overeind

De hittegolf duurde uiteindelijk zeventien dagen, van 23 juni tot en met 9 juli 1976, met tien tropische dagen waarop de temperatuur boven de 30 graden uitkwam. Samen met het uitzonderlijke neerslagtekort maakte dat de zomer van 1976 tot een van de meest extreme weersperioden uit de Nederlandse geschiedenis.

Voor veel oudere inwoners van De Bevelanden leeft die zomer nog altijd voort in herinneringen aan dorre akkers, vergeelde gazons, stampvolle stranden en zinderende dagen waarop het leven zich vrijwel volledig rond het water afspeelde. Vijftig jaar later geldt 1976 nog steeds als hét ijkpunt waaraan iedere periode van hitte en droogte wordt afgemeten.

Bronnen:

• Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) - Een zomer om nooit te vergeten: 50 jaar na de hitte en droogte van 1976. Geraadpleegd voor gegevens over de duur van de hittegolf, temperatuurrecords, neerslagtekort, landbouwdroogte en de meteorologische context. https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/een-zomer-om-nooit-te-vergeten-50-jaar-na-de-hitte-en-droogte-van-1976
• KNMI Klimaatdashboard - Historische gegevens over hittegolven, neerslagtekort en klimaatstatistieken. https://klimaatdashboard.knmi.nl
• NOS - Dure wormen, tekort aan flesjes en buiten slapen: de droogte in 1976. Geraadpleegd voor achtergrondinformatie over de maatschappelijke gevolgen van de hittegolf en droogte van 1976. https://nos.nl/artikel/2243010-dure-wormen-tekort-aan-flesjes-en-buiten-slapen-de-droogte-in-1976
• Delpher (Koninklijke Bibliotheek) - Historische kranten uit juni en juli 1976, waaronder regionale dagbladen (Provinciale Zeeuwse Courant, De Stem en Nieuwsblad van het Noorden), geraadpleegd voor berichtgeving over de drukte aan het Veerse Meer, de gevolgen voor de Zeeuwse landbouw en meldingen van hitte- en zonnesteekslachtoffers in het Streekziekenhuis De Bevelanden. https://www.delpher.nl
• Zeeuwse Bibliotheek / Beeldbank Zeeland - Historisch beeld- en archiefmateriaal over de zomer van 1976 in Zeeland. https://www.zeeuwsebibliotheek.nl