WAARDE / BERGEN OP ZOOM / BREDA - Kunststoffabrikant Sabic vraagt bij de provincie Noord-Brabant een vergunning aan om PFAS-houdend afvalwater vanuit Bergen op Zoom via een buisleiding bij Waarde in de Westerschelde te dumpen. Egbert Lobee, van Stichting Gezond Water in Hansweert, roept de lokale en regionale overheden in Zeeland op tot verzet. En in Brabant is wrevel over de vergunningaanvraag, want het afvalwater gaat via hún rioolleidingen naar Zeeland. "Als het zou kunnen, zouden we het tegenhouden", verzucht bestuurder Angelien Hagenaars van Waterschap Brabantse Delta. "Maar het kán niet. Wij zijn geen bevoegd gezag." 

Audio: Bestuurslid Egbert Lobee, van Stichting Gezond Water, heeft dinsdag de Reimerswaalse raad toegesproken over de gevolgen van de Sabic-lozingsvergunning.

Onbegrip, woede en vooral: bezorgdheid over de gezondheid van de omwonenden. Deze week kwam het onderwerp tweemaal aan de orde in een bestuursvergadering. Dinsdag sprak Lobee de Reimerswaalse gemeenteraad toe. Jarenlang loost Sabic het water al via een 'bypass' van de afwalwater-persleiding in de Westerschelde. Daarvoor is nu een omgevingsverhunning nodig, en die aanvraag loopt nu. De in Hansweert woonachtige milieuactivist wil dat de lokale politiek op de rem trapt. Hij heeft zelf verhoogde PFAS-waarden in zijn bloed, zo vertrouwt hij de raadsleden toe. Het voelt oneerlijk, onrechtvaardig. "In Brabant zijn ze van hun PFAS af. Maar de Zeeuwen krijgen er kanker van", zegt zij strijdbaar. Het is stil in de raadszaal, als Egbert Lobee na afloop van zijn betoog -met de dossiermap onder de arm- het spreekgestoelte verlaat.

Foto: Egbert Lobee voor het spreekgestoelte, met een glaasje (PFAS-vrij) Reimerswaals kraanwater.

Lokaal verzet

Lobee en zijn medebestuurders roepèn op tot een lokaal verzet tegen de vergunningaanvraag - want het blijft vooralsnog stil, vanuit gemeenten en provincie Zeeland. Bij een zitting bij de rechtbank, ruim een maand geleden, was alleen de stichting van Lobee aanwezig, en een wijkcommissie uit Bergen op zoom - waar de fabriek van Sabic staat. Na de Reimerswaalse raadsvergadering fronst wethouder Nico van der Hoest zijn wenkbrouwen. "We wísten niet eens dat dit speelt", moet hij toegeven. "Dit speelt allemaal in Brabant, dat is buiten ons gebied." De constructie met de persleiding noemt hij "bijzonder": jaarlijks gaat zo'n acht kilo aan PFAS -in dit geval PFBS, perfluorbenzeensulfonzuur- via de leiding, sámen met het gefilterde overige rioolwater uit de regio,  uitiendelijk bij Waarde de Westerschelde in. Deze leiding ligt dan wel op Zeeuws grondgebied, maar waterschap Scheldestromen zegt "geen partij” in de kwestie te zijn.

Brabantse Delta

Woensdag is het thema ook  aan de orde gekomen bij het algemeen bestuur van Brabantse Delta in Breda. CDA-bestuurder Lian Korst, uit Lepelstraat, wil weten waarom het waterschap hieraan meewerkt. Want het schap heeft waterveiligheid hoog in het vaandel staan. Juist deze avond besluit Brabantse Delta extra geld uit te trekken voor schoon en veilig water. Maar Hagenaars wijst naar de provincie en de omgevingsdienst: die zijn nu aan zet. En het ligt erg ingewikkeld. Er zijn geen eenduidige Europese regels voor PFAS, een verbod is er ook (nog) niet en zolang het wettelijk mag, kan het en gebeurt het. 

Protestbus naar Den Bosch?

Lobee is echter niet van plan de strijd op te geven. Na zijn bezoek aan Reimerswaal volgt een inspreekronde langs andere gemeenteraden in het Oosterscheldegebied. In september is een beslissend moment over de uiteindelijke toewijzing van de vergunning, in Den Bosch. Of er een bus met protesteerders uit Zeeland naar de Brabantse provinciehoofdstad zal gaan, om actie te voeren? De Hansweertenaar glimlacht. "Wie weet. We mogen dit niet laten gebeuren." En, benadrukt hij: dit moet Sabic zélf ook niet willen.

Kastje naar de muur

Maar bij de kunststofproducent is geen behoefte aan een reactie - Sabic Bergen op Zoom verwijst door naar een woordvoerder in Geleen, die zegt het dossier niet te kennen en verwijst weer terug naar de Brabantse vestiging. Ook de Stichting Gezond Water en de gemeente Reimerswaal hebben over de vergunningaanvraag geen contact met Sabic. Het schort énorm aan communicatie, verzucht Lobee. "Als je het vertelt, schrikken mensen ervan. Maar men weet het niet, de instanties werken langs elkaar heen en houden elkaar niet op de hoogte." Met zijn protest hoopt hij de onwetendheid te doorbreken.

Illustratie: De groene lijn toont het verloop van de (ondergrondse) pijplijn weer. (© Scheldestromen)