YERSEKE – Ruim een half jaar na de vernielingen tijdens de jaarwisseling, straalt het  Koenckelpot-monument weer in oude glorie. Op het Kerkplein is vrijdagavond het vernieuwde monument voor de tweede keer door de Eerste Yerseksche Koenckelpot Fanfare officieel ‘aangeboden’ aan de gemeente Reimerswaal, in het bijzijn van wethouder Ad Meeuwsen. In enkele jaren tijd twee keer vernield, terwijl camera's vermoedelijke de daders in beeld hebben gebracht - "maar door de privacywet kunnen we er niets mee. Heel frustrerend", zegt Jan van Putten, van de Koenckelpot Fanfare.

De herdenking begint rond zeven uur 's avonds met het bevestigen van het vernieuwde roestvaststalen deksel, waarna de plechtige onthulling volgde - nadat de Koenckelpot Fanfare de muziek heeft ingezet. In 2023 was het monument ook al mikpunt van vandalisme, destijds is de schade in mei van dat jaar hersteld. Kostenpost destijds: vijfhonderd euro. De exacte omvang van de schade is ditmaal nog niet bekend aldus de gemeente Reimerswaal, alle rekeningen zijn nog niet binnen.

Audio: Jan van Putten, van de Koenckelpot Fanfare, voor de onthulling van het monument.

“Het staat er weer in volle pracht. Dat doet ons veel,” zegt Jan van Putten, bestuurslid van de fanfare, zichtbaar geëmotioneerd. “Maar het is met een dubbel gevoel. We hebben dit monument 25 jaar geleden als vereniging aan de gemeente Reimerswaal geschonken. Het is officieel van de gemeente, maar wij voelen ons er toch verantwoordelijk voor.”

Traditie van blik en ritme

Het Koenckelpot-monument werd in augustus 2000 ontworpen door kunstenaar Wim Bakker en markeert de eeuwenoude Yersekse oudejaarstraditie van het 'koenckelen': kinderen die op Oudjaarsdag van deur tot deur trekken met zelfgemaakte rommelpotten (koenckelpotten), liedjes zingen en daarmee snoep of kleingeld ophalen.

Audio: Koenckelpotterij in vroeger tijden: Kinderen zingen bij burgemeester Cornelis Zandee van de toenmalige gemeente Kloetinge, nieuwjaarsdag 1933. ("Klein zieltje, klein zieltje, staat achter de deur; klein zieltje, klein zieltje, waar treur jij toch veur?") Het zoemende geluid is van de koenckelpot - een pot of blik, overspannen met een varkensblaas. Het geluid ontstaat, door de houten stok in het vlies snel heen en weer te bewegen. (Bron: Omroep Zeeland)

Volledig vervormd

Maar het monument werd tijdens de jaarwisseling opnieuw slachtoffer van vandalisme - vermoedelijk door zwaar vuurwerk. “De bovenplaat was volledig vervormd, en de potten waren gescheurd en verbogen,” aldus Van Putten. “Die platen krijg je nooit meer goed. Alles moest vervangen worden.”

Kosten voor gemeente

De schadepost loopt in de honderden, mogelijk duizenden euro’s. De exacte kosten zijn nog niet bekend, maar de gemeente Reimerswaal neemt de volledige rekening voor haar rekening. Van Putten: “Dat is ook logisch, want het is een gemeentelijk monument. Maar het blijft zuur.”

Veiligheid versus vandalisme

Over de mogelijkheid om nieuwe vernielingen in de toekomst te voorkomen is Van Putten somber. “Dat lukt niet, tenzij iemand met een lumineus idee komt. Maar het is een open plek, met losse onderdelen. Niet te beschermen.”

Ook camera’s bieden geen sluitende oplossing, al hangen die er al. “Er zijn beelden gemaakt. Die liggen bij de politie. Maar er zijn geen daders geïdentificeerd. En zolang we niet weten wie het gedaan heeft, kunnen we de kosten ook niet verhalen.”

Monument dat lééft

Toch is de sfeer op het Kerkplein vrijdagavond allesbehalve bedrukt. “Het blijft een monument dat leeft,” besluit Van Putten. “En zolang wij er zijn, zorgen wij dat het blijft bestaan.”

Audio: Fanfare-bestuurslid Jan van Putten, over de traditie van Koenckelpotten in Yerseke.

De feiten op een rijtje:

• Het Koenckelpot-monument op het Kerkplein in Yerseke is in 2000 opgericht, als geschenk van de Eerste Yerseksche Koenckelpot Fanfare aan de gemeente Reimerswaal.

• In de afgelopen twee jaar is het tweemaal zwaar beschadigd.

• Het huidige herstel volgde op vuurwerkvandalisme tijdens de jaarwisseling 2024/2025.

• De kosten van het herstel zijn voor rekening van de gemeente Reimerswaal.

• Het monument markeert de oudejaars-traditie van het ‘koenckelen’, waarbij kinderen op 31 december zingend langs de deuren gaan.