Olielek Westerschelde: vervuiling op meerdere plekken in Zeeland

Dit artikel wordt bijgehouden en geüpdatet zodra er nieuwe informatie beschikbaar is.

REIMERSWAAL - Langs meerdere plekken in en rond de Westerschelde is olie aangetroffen na een incident in de haven van Antwerpen. De vervuiling verspreidt zich deels richting Zeeland. Hulpdiensten en natuurorganisaties werken samen om de situatie in beeld te brengen en verdere verspreiding te volgen.

In de nacht van donderdag 9 op vrijdag 10 april is in de haven van Antwerpen olie gelekt tijdens het bunkeren van een groot containerschip, de MSC Danmark VI. Het gaat om stookolie, een dikke en stroperige olie. Hoe het lek precies is ontstaan en hoeveel olie er is vrijgekomen, wordt nog onderzocht. Via de Westerschelde heeft de olie zich deels richting Nederland verplaatst.

Vervuiling op meerdere locaties

In de gemeente Reimerswaal en op verschillende andere plekken langs de Westerschelde is olie aangetroffen. Het gaat onder meer om de kuststrook tussen Bath en Waarde, maar ook om de Hedwigepolder, het Verdronken Land van Saeftinghe en de haven van Walsoorden in de gemeente Hulst. Door stroming, wind en getij kan de olie zich blijven verplaatsen. Daardoor is nog onzeker of ook op andere plekken langs de kust vervuiling zichtbaar zal worden.

Kwetsbaar getijdengebied

De Westerschelde is de zuidelijke monding van de rivier de Schelde en de enige zeetak in de Nederlandse Delta met een open verbinding naar zee. Het gebied vormt een estuarium, waar zoet rivierwater en zout zeewater elkaar ontmoeten en mengen door het getij. Door de trechtervorm is het verschil tussen eb en vloed groot, waardoor het water voortdurend in beweging is.

Juist die dynamiek maakt het gebied ecologisch belangrijk, maar ook kwetsbaar bij vervuiling. Het bestaat uit diepe en ondiepe wateren, slikken, zandplaten die bij eb droogvallen en schorren waar planten en dieren leven.

Gezamenlijke aanpak en opruimwerk

Verschillende organisaties werken samen aan de aanpak van de vervuiling. Het gaat onder meer om Rijkswaterstaat, natuurorganisaties, waterschappen, gemeenten en Belgische partners. Zij stemmen de aanpak dagelijks met elkaar af.

Rijkswaterstaat volgt de verspreiding van de olie met drones, patrouillevaartuigen, een Kustwachtvliegtuig en inspecties langs de kust. Ook natuurbeheerders controleren dagelijks het gebied op nieuwe vervuiling. Het opruimen van olie op land is een taak van de gemeenten. In Reimerswaal wordt nog bekeken hoe dat praktisch wordt uitgevoerd. De kosten worden uiteindelijk verhaald op de veroorzaker via een juridisch traject.

Moeilijke en langdurige opruimoperatie

Volgens ZeelandVeilig verlopen de opruimwerkzaamheden niet eenvoudig. De olie bestaat deels uit een dunne laag op het water en deels uit zwaardere resten die zich verspreid in het gebied bevinden. Vooral die combinatie maakt het lastig om de vervuiling volledig te verwijderen. Op sommige plekken blijft olie achter in begroeiing of tussen slikken en schorren.

Daarnaast zorgen getij, wind en hoogwater ervoor dat de olie zich blijft verplaatsen en steeds op andere plekken kan opduiken. Hoe lang de vervuiling zichtbaar blijft, is daardoor nog onzeker. Ook over de totale impact is nog veel onduidelijk. Er is nog geen volledig beeld van de hoeveelheid gelekte olie en de samenstelling daarvan.

Olie verspreid over kilometers kustlijn

Volgens Staatsbosbeheer strekt de vervuiling zich aan de noordkant uit over een waterlijn van ongeveer tien kilometer, waarvan circa zeven kilometer binnen beheerde natuurgebieden ligt. De vervuiling varieert van enkele meters tot zo’n 50 tot 100 meter breed.

Op de slikken en schorren is olie over de hele kustlijn zichtbaar en ook in getijdengeulen zijn sporen gevonden. Op sommige plekken kleurt het water blauwgrijs door lichtere olieresten, terwijl elders ook zwaardere zwarte vlekken zijn waargenomen. De vervuiling zit zowel op als onder het wateroppervlak, waardoor kwetsbare natuur direct wordt geraakt.

Gevolgen voor natuur en dieren

De vervuiling vormt vooral een risico voor dieren en natuur. Vogels lopen het grootste gevaar omdat olie hun verenkleed aantast, waardoor ze hun waterdichtheid en isolatie verliezen. Ook kunnen dieren tijdens het schoonpoetsen olie binnenkrijgen, wat schadelijk is voor hun gezondheid. Daarnaast kunnen bodemdieren en planten verstikken of hun leefgebied kwijtraken. In een kwetsbaar gebied als de Westerschelde kan dat langdurige gevolgen hebben voor het ecosysteem.

Bezoekers en omwonenden

Voor mensen blijft recreatie langs de Westerschelde mogelijk, maar er wordt gewaarschuwd om geen contact te maken met de olie. Sinds 14 april zijn organisaties gestart met handmatige opruimwerkzaamheden in het gebied, met beschermende middelen en ondersteuning van lokale gidsen.

Wie olievervuiling ziet in het water of langs de kust, of dieren aantreft die mogelijk besmeurd zijn, wordt gevraagd dit te melden bij de betreffende gemeente. Op de websites van de gemeenten staan de contactgegevens. Zelf ingrijpen of proberen de olie te verwijderen wordt nadrukkelijk afgeraden.