Masterplan moet Rilland groener en natter maken

RILLAND - De gemeente Reimerswaal wil met een nieuw masterplan de natuur rond Rilland sterker met elkaar verbinden. Het plan, dat de titel Groene Kamers, Blauwe Aders draagt, moet zorgen voor meer biodiversiteit, betere waterafvoer en meer groen langs wegen en akkers. Wethouder Nico van der Hoest benadrukt tegelijkertijd dat de uitvoering geen kwestie van maanden is. "Het is echt buitengewoon complex", zegt hij.

De kern van het masterplan is eenvoudig te omschrijven: bestaande natuurgebieden rond Rilland moeten beter met elkaar worden verbonden. De zogenoemde groene kamers worden daarbij verbonden door groene stroken en een netwerk van watergangen, de "blauwe aders". Een belangrijke verbinding loopt van het natuurgebied bij de Kreekraksluizen richting het gebied rond de waterzuivering. Die verbinding moet ervoor zorgen dat dieren en insecten zich gemakkelijker tussen de verschillende natuurgebieden kunnen verplaatsen. "Wat je daarmee bereikt, is dat je een grote biodiversiteit krijgt", legt Van der Hoest uit. "Insecten die van het ene gebied naar het andere trekken, worden daardoor sterker." Kleine, geïsoleerde natuurgebiedjes zijn volgens hem kwetsbaarder. Door ze met elkaar te verbinden, wordt de kans kleiner dat populaties geïsoleerd raken.

Natte polder met ruimte voor water

Een belangrijk onderdeel van het plan ligt in een polder waar twee problemen samenkomen: er is weinig biodiversiteit én het gebied is erg nat. Daar moet de zogeheten blauwe dooradering uitkomst bieden. Een bestaande hoofdwatergang moet daarvoor worden verbreed, zodat het water beter kan worden afgevoerd. Tegelijkertijd zijn langs wegen en akkers groene verbindingen voorzien.

Veel eigenaren en gebruikers

Dat lijkt op het eerste zicht misschien overzichtelijk, merkt Van der Hoest op, maar de gemeente heeft wél te maken met een groot aantal grondeigenaren en gebruikers. Niet alle grond is eigendom van de gemeente. Het gaat onder meer om landbouwgrond en gronden van het waterschap. Om de plannen uit te voeren, moeten al die partijen bereid zijn mee te werken.

Uitdagingen

"Dat is de volgende uitdaging", aldus de wethouder. "We zijn nu bezig om al die partijen die die gronden bezitten zover te krijgen dat ze medewerking verlenen." Daar zit volgens hem meteen een financieel probleem aan vast. Boeren, het waterschap en andere betrokken partijen geven aan dat zij niet zomaar geld beschikbaar hebben voor de aanleg van groen.

Geen structurele kosten

De gemeente wil daarom op zoek naar subsidies en andere financieringsmogelijkheden. Een deel van het geld zou kunnen komen uit een voorziening van 500.000 euro die Reimerswaal beschikbaar heeft vanuit het landelijk compensatiefonds Netten op Zee. Het gaat om geld dat gemeenten ontvangen in verband met de ontwikkelingen rond windenergie op zee. Een belangrijke voorwaarde vanuit het college is volgens Van der Hoest, dat het plan niet leidt tot structurele lasten voor de gemeente. "Als we over onderhoud naar de toekomst toe praten, moeten we daar een oplossing voor vinden."

Financiële dekking nog niet rond

De 500.000 euro is bovendien niet het bedrag waarvan nu al kan worden gezegd dat daarmee het volledige masterplan wordt uitgevoerd. Het masterplan is volgens de wethouder inmiddels klaar, maar er liggen nog "geen volledige financiële berekeningen onder." Hoeveel het hele project uiteindelijk gaat kosten, is daarmee nog niet duidelijk.

Hoogspanningsstation 

Niet alleen aan de ene kant van het gebied zijn ontwikkelingen voorzien. Ook aan de andere kant van het kanaal, rond het hoogspanningsstation, wordt gewerkt aan vergroening. Voor een grote aanplant rond het station bestaan al afspraken en die moet nog dit jaar plaatsvinden. Op de omliggende akkers wil de gemeente eveneens proberen partijen bij de plannen te betrekken.

Afbeelding: De plankaart van het masterplan, met deelgebieden: Rattekaai (1), hoogspanningsstations (2), Bath en omgeving (3), kanalen en sluis (4), Hoogerwaardpolder (5) en Oost (6/7). (c) Reimerswaal

Het gaat daarbij niet alleen om grote bospercelen. Juist struiken, hagen en andere groene elementen langs wegen en landbouwgronden kunnen volgens de gemeente een belangrijke bijdrage leveren aan de biodiversiteit. De waterzuiveringinstallatie bij Bath, van buurwaterschap Brabantse Delta, maakt geen onderdeel uit van de ingrepen. Dat gebied is volgens Van der Hoest al waardevol natuurgebied. Het doel is juist om de bestaande natuur daar te verbinden met andere waardevolle plekken, waaronder het gebied bij de Kreekraksluizen.

Vooral een denklijn

Hoewel de naam masterplan misschien doet vermoeden dat er een gedetailleerd uitvoeringsprogramma klaarligt, ligt dat volgens de wethouder genuanceerder. "Dit is een denklijn. En die denklijn proberen we te concretiseren." De komende jaren moeten die plannen stap voor stap werkelijkheid worden. Voor sommige onderdelen kan dat relatief snel gaan, terwijl andere projecten volgens Van der Hoest zomaar tien jaar kunnen vergen. Vooral wanneer grondeigenaren nog niet akkoord zijn, begint volgens hem een langdurig traject van overleg en onderhandelen.

"Het is echt wel een moeizaam traject om dit voor elkaar te krijgen", zegt hij. Tegelijkertijd ziet de wethouder dat er bij veel betrokken partijen wel degelijk bereidheid bestaat. Het probleem is vooral de financiering. Daarom wordt gezocht naar subsidies en stimuleringsregelingen, zowel nationaal als Europees.

Over twee jaar al resultaat

Een harde einddatum heeft het masterplan niet. Van der Hoest verwacht wel dat binnen één à twee jaar de eerste contouren zichtbaar kunnen worden. Daarbij spelen ook de ontwikkelingen rond de zonnepaneelvelden een rol. Zodra daarvoor subsidies zijn aangevraagd en de projecten daadwerkelijk worden gerealiseerd, moet ook de landschappelijke inrichting zichtbaar worden. "Het zou heel mooi zijn als er een keer een moment komt met een eerste spade in de grond", zegt de wethouder. Een symbolische start zou het moment markeren waarop de plannen niet langer alleen op papier bestaan, maar daadwerkelijk in het landschap zichtbaar worden.

Dorpje Bath

Ook het gehucht Bath wordt bij de bredere gebiedsontwikkeling betrokken. Daar wordt onder meer gewerkt aan de Acht van Bath, een wandelverbinding. Er zijn daarnaast ideeën geweest om historische structuren en zichtlijnen van Bath opnieuw herkenbaar te maken. Voor zulke plannen is echter opnieuw de medewerking van grondeigenaren nodig. Omdat die grond volgens Van der Hoest alleen tegen zeer hoge bedragen beschikbaar zou komen, ziet hij daarvoor momenteel geen haalbare route.

'Gebied in beweging'

Van der Hoest ziet het masterplan nadrukkelijk niet als een losstaand natuurproject. In het gebied rond Rilland komen volgens hem verschillende ontwikkelingen samen, van natuur en water tot energie en landbouw. "Een gebied in beweging, zo moet je het zien", vat Van der Hoest de natuurdoelen van het Masterplan samen. "Met héél veel ambitie. Maar nogmaals... het gaat veel tijd kosten om dit echt góed voor elkaar te krijgen."