Miljoenenopgave nieuwbouw speciale school lag al sinds 2024 op tafel

KAPELLE - De gemeente Kapelle staat voor een investering van zeker 15 miljoen euro voor nieuwe huisvesting van de Speciale Scholen Kapelle. Opvallend: de gemeente wist al eind 2024 dat de rekening opnieuw op haar bord zou komen, maar heeft daarvoor geen specifieke financiële reservering getroffen. De keuze werd gemaakt om eerst andere scholen te voorzien van nieuwbouw, zegt wethouder Jon Herselman. De nieuwbouw is niet opgenomen in het IHP (Integraal Huisvestings Plan) van Kapelle.

De toekomst van de Speciale Scholen Kapelle is daarmee uitgegroeid tot een ingewikkeld financieel en bestuurlijk dossier, moet Herselman constateren. De school kampt al jaren met ruimtegebrek, maar een oplossing die jarenlang in beeld was, viel eind 2024 weg. Een verhuizing naar Goes leek toen vrijwel rond, maar de gemeente Goes trok onverwacht de stekker uit het plan. Daarmee kwam de verantwoordelijkheid voor nieuwbouw terug bij Kapelle te liggen.

Speciaal onderwijs

De Speciale Scholen Kapelle bieden reformatorisch speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs aan leerlingen uit een groot deel van Zeeland en omliggende regio's. Het gaat om kinderen die extra begeleiding, kleinere klassen en specialistische ondersteuning nodig hebben. Daardoor zijn de ruimte-eisen voor dergelijke scholen vaak groter dan bij een reguliere basisschool.

Vier jaar voorbereiding verdampt

Volgens onderwijswethouder Jon Herselman was de gemeente Kapelle jarenlang bezig met een verhuizing naar Goes. Vanaf 2020 werden gesprekken gevoerd over een regionale oplossing. Uiteindelijk werd een locatie aan de 's-Heer Elsdorpweg in Goes aangewezen als mogelijke nieuwe plek voor de school. "Daar zijn we echt bijna vier jaar mee bezig geweest om uiteindelijk tot een besluit te komen van verhuizing. Iedereen was ervan overtuigd: dit gaat hem worden", zegt Herselman.

'Weer terug op nul'

Maar de gemeente Goes besloot uiteindelijk de locatie zelf nodig te hebben voor de eigen onderwijsopgave. "Toen trok de gemeente Goes de stekker eruit. We stonden weer helemaal op nul." De gevolgen waren groot. Niet alleen verdween de beoogde nieuwe locatie, ook de financiële constructie waarop Kapelle had gerekend kwam te vervallen. Kapelle hoefde volgens Herselman bij verhuizing naar Goes alleen een bijdrage mee te geven. "We gingen ervan uit dat we een bruidsschat konden doen. En dat was het."

Onderzoeksrapport

Het opvallendste onderdeel van het dossier is dat de financiële gevolgen van het mislukken van de verhuizing al eind 2024 duidelijk waren. Een extern onderzoek van ICS-adviseurs werd in december 2024 met de gemeenteraad gedeeld. Daarin werd onder meer gekeken naar de ruimtebehoefte, mogelijke oplossingen en de kosten van nieuwbouw. 

Hoewel het exacte bedrag inmiddels hoger wordt ingeschat door stijgende bouwkosten, was toen al duidelijk dat nieuwbouw miljoenen zou gaan kosten. Toch werd er geen aparte reservering getroffen, zegt de wethouder. "Nee, dat hebben we ook niet gedaan, omdat we andere scholen voorrang gaven. De Julian van Stolbergschool ging voor en daarna kwam speciale scholen pas aan bod," aldus Herselman. Daarmee ligt er nu een forse financiële uitdaging. De gemeente moet de komende jaren geld vrijmaken voor een project waarvan de omvang al langere tijd bekend is.

'We gaan het wel zien'

Volgens Herselman moet Kapelle rekening houden met 15 miljoen euro voor een nieuwe school. "Reken maar op minimaal 15 miljoen. Daar moeten wij gewoon geld voor gaan sparen."  Maar waar dat geld precies vandaan moet komen, is nog niet besloten. "Dat gaan we wel zien. Daar is nog geen besluit over genomen geweest." De investering zal volgens de wethouder worden afgeschreven over een periode van vijftig jaar. Het gaat dus niet om een directe uitgave van 15 miljoen euro, maar om een langdurige financiële verplichting voor de gemeente. Toch betekent het dat Kapelle de komende jaren ruimte moet maken in de begroting. Dat gebeurt in een gemeente die al meerdere grote onderwijsinvesteringen achter de rug heeft.

'Geen diepe zakken'

Het college koos ervoor om eerst de nieuwbouw van de Juliana van Stolbergschool financieel mogelijk te maken. Pas daarna komen de Speciale Scholen aan bod. Volgens Herselman was dat een bewuste keuze. "De financiële zakken van de gemeente Kapelle zijn niet zo diep dat wij zomaar vandaag kunnen besluiten om morgen een school neer te zetten."

Regionale school, lokale rekening

Een complicerende factor is dat de Speciale Scholen Kapelle nauwelijks alleen een lokale voorziening zijn. Slechts ongeveer tien procent van de leerlingen komt uit Kapelle. De overige leerlingen komen uit een veel groter gebied, waaronder Tholen, Reimerswaal, Walcheren, West-Brabant en zelfs Zeeuws-Vlaanderen. Herselman erkent dat de situatie bijzonder is. "Voor zo'n grote regionale school is de gemeente Kapelle eigenlijk niet op toegerust." Toch blijft de rekening bij Kapelle liggen, omdat het schoolbestuur en de onderwijsvoorziening bestuurlijk aan de gemeente verbonden zijn. "Het BRIN-nummer (Basisregistratie Instellingen, red.) staat gevestigd in Kapelle, dus wij zijn verantwoordelijk."

Tijdelijke oplossing koopt tijd

Op korte termijn kiest de gemeente voor tijdelijke huisvesting in Wemeldinge. Daarvoor wordt ongeveer 135.000 euro beschikbaar gesteld. Een deel van de leerlingen verhuist naar deze locatie om de druk op het huidige gebouw aan de Coxstraat te verminderen. Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Het is vooral bedoeld om tijd te winnen. De gemeente moet nog een locatie vinden voor permanente nieuwbouw, een plan ontwikkelen en de financiering regelen. Volgens Herselman kan dat traject vanaf 2026 starten. Een nieuw gebouw zou rond 2030 of 2031 gerealiseerd kunnen worden.

'Geen tijdelijke lapmiddelen'

Dinsdag 23 juni bespreekt de Kapelse gemeenteraad de tijdelijke extra huisvesting in Wemeldinge, in een voormalige en nu leegstaande basisschool. Raadslid Jordy van Leeuwen (Gemeentebelang Kapelle) staat daar kritisch tegenover. "Waarom nu 135.000 euro besteden voor lapmiddelen en een oud gebouw op te knappen dat niet meer aan deze tijd voldoet. De basisschool is er niet voor niets uit weggegaan", zegt hij. 

Coalitiekeuze

Volgens Van Leeuwen verdienen de leerlingen van het speciaal onderwijs "een fatsoenlijke huisvesting." Het feit dat er geen geld voor gereserveerd is, is volgens hem "een keuze van de coalitiepartijen". Van Leeuwen had eerder al gepleit voor een gezamenlijke nieuw onderkomen van Speciale Scholen en de Juliana van Stolbergschool - vanwege de overeenkomstige reformatorisch-christelijke identiteit van beide onderwijsinstellingen.

Speciale Scholen Kapelle is gevraagd om een reactie, directeur Sjacko de Nooijer laat weten "daar binnenkort graag een toelichting op te geven."