Natuurherstel of natuurontwikkeling: 'Terug naar vroeger kan niet meer'

BERGEN OP ZOOM / GOES  - De jaarlijkse kennisdag van de Zuidwestelijke Delta plaats, ditmaal in Bergen op Zoom, staat donderdag in het teken van natuurherstel. De aanwezigen verschillen van mening: is herstel altijd wel mogelijk? Of moet Zeeland juist de kans geven aan nieuwe natuurvormen, zonder heimwee naar het verleden. Gespreksleider Eric Mahieu (ZMF) is tevreden over de opkomst, met ongeveer 160 tot 170 deelnemers, variërend van gemeenteambtenaren tot waterbouwers.

"Natuur ontwikkelt zich altijd", benadrukt Mahieu. "Het is belangrijk dat we nadenken over wat ons uniek maakt, zoals onze kustvogels en slikken. We moeten ook ruimte geven aan de natuur om zich te ontwikkelen."

Audio: Eric Mahieu (ZMF) over natuurherstel: 'Nieuwe natuur in dynamische delta."

Europese verplichting

Tijdens de bijeenkomst komt ook de nieuwe natuurherstelverplichting vanuit Europa ter sprake. Deze is sinds augustus van kracht. "Zeeland kan daar niet omheen," waarschuwt Mahieu. Maar er is veel veranderd sinds de komst van de Deltawerken in de jaren '50, '60 en '70. De Oosterschelde is een zeearm geworden, zonder invloed van zoetwater uit de grote rivieren. En dat heeft impact.

Onderwaterwereld

Eén van de discussies richt zich op de onderwaterwereld. Hoe is deze veranderd door menselijke invloeden? En hoe kunnen we de onderwaternatuur herstellen? Mahieu merkt op dat het streefbeeld van hoe onderwaternatuur eruit zou moeten zien, vaak leidend is voor het beheer. Maar in hoeverre is dat beeld realistisch? Drie onderzoekers presenteren hun visies. Tjeerd Bouma (NIOZ) spreekt over het gebruik van afgedankte fruitbomen als versterking van de onderwaternatuur. Marieke van Katwijk (Radboud Universiteit) deelt inzichten uit verschillende zeegrasherstelprojecten. En Casper van Leeuwen, van dezelfde kennisinstelling, vertelt over de creatie van nieuwe, natuurrijke schorren bij de Markerwadden.

Zoute meren

Zeeland kent ook kunstmatig gevormde, zoute meren zoals het Veerse Meer en het Grevelingenmeer - ontstaan uit afgedamde zeearmen. Sprekers zoals Karin Didderen van Bureau Waardenburg en Theo Prins van Deltares geven hun inzichten over de huidige kennis en kennisleemten. "Maar waarom zoute meren in stand houden, terwijl er al zoveel zoutwater op de wereld is", vraagt een aanwezige. "Maak deze meren zoet. Want dáár heeft de regio behoefte aan." Maar -zo is het antwoord- beter een góed zoutwaterregime dan een slecht of moeilijk beheersbaar zoetwatermeer.

Nieuwe dynamiek

"De natuur in Zeeland van vóór de Deltawerken komt niet meer terug", zegt Mahieu na afloop van de themasessies. "Dit betekent dat we afscheid dreigen te moeten nemen van bepaalde vissoorten en vegetatie." Toch biedt deze situatie ook kansen. "In onze dynamische delta kan natuur op nieuwe plekken ontstaan. We moeten simpelweg de juiste omstandigheden creëren."