Nehalennia, beschermster van de Oosterschelde
15 augustus, 2026
door: Han Verbeem
COLIJNSPLAAT - Deze zomer plaatsen we elke zaterdag één van de vele sagen en legenden uit de Bevelanden. Eeuwenlang verteld van generatie op generatie; soms bekend bij enkelingen maar vaak in de vergetelheid geraakt. Vandaag deel drie in de serie 'vergeten volksverhalen': Nehalennia, beschermster van de Oosterschelde.
In oude tijden, als de avondzon de Oosterschelde goud kleurde bij de haven van Colijnsplaat, vertelden oude schippers elkaar nog weleens een verhaal. Niet over stormen of schipbreuken, maar over een vrouw die over de zee waakte. Haar naam was Nehalennia.
Tempel
Lang voordat Noord-Beveland werd bedijkt en de dorpen ontstonden, heeft aan het begin van onze jaartelling bij de monding van de Oosterschelde een indrukwekkende tempel gestaan. Zeevaarders uit alle windstreken legden er aan om offers te brengen aan de Romeinse godin Nehalennia. Met een mand vol appels op haar schoot, een hond aan haar zijde en een schip aan haar voeten beloofde zij een behouden overtocht. Wie haar eerde, zou veilig thuiskomen. Wie haar vergat, moest rekening houden met verraderlijke mist, hoge golven en een zee die plotseling haar kalmte verloor.
Weerspiegeling
Eeuwenlang bleef het verhaal rondgaan, ook nadat de tempel door de zee was verzwolgen. Vissers beweerden dat zij op windstille dagen de weerspiegeling van de oude muren in het water konden zien. Anderen vertelden dat de godin nog altijd over de Oosterschelde waakte, en schepen in nood ongemerkt naar veilig water leidde.
... zeevaarders uit alle windstreken legden er aan om offers te brengen aan de Romeinse godin Nehalennia...
Ganuenta
De legende gaat terug op historische feiten. Bij Colijnsplaat lag in de Romeinse tijd de handelsplaats Ganuenta, waar in de 2e en 3e eeuw een tempel voor de vruchtbaarheidsgodin Nehalennia stond. In de loop der tijd zijn door vissers tientallen altaarstenen, beeldhouwwerken en bouwresten uit de Oosterschelde opgevist. Deze zijn nu in musea te zien.
Illustratie: Streekomroep De Bevelanden (AI generated)
Bronnen
- Meertens Instituut, Nederlandse Volksverhalenbank. Overleveringen en sagen rond Nehalennia als beschermster van zeevaarders en de Zeeuwse kust.
- Gemeente Noord-Beveland, Geschiedenis Noord-Beveland. Over de Romeinse handelsnederzetting Ganuenta en de tempel van Nehalennia bij Colijnsplaat.
- Colijnsplaat.info, De Nehalenniatempel. Beschrijving van de vondst van de altaarstenen en de reconstructie van de Romeinse tempel in Colijnsplaat.
Eerder in de serie Vergeten Volksverhalen:
De geheime gangen van Slot Oostende (zaterdag 1 augustis 2026)
De klokken van het klooster van Kapelle (zaterdag 8 augustus 2026)
Deel dit artikel
Lees ook
Zeelandbrug vrijdagavond alweer open na eerdere afronding werkzaamheden
9 oktober, 2026
De Zeelandbrug gaat vrijdag 9 oktober om 18.00 uur weer open voor gemotoriseerd verkeer. De renovatie van de beweegbare delen is drie dagen eerder klaar dan gepland. Gedeputeerde Harry van der Maas spreekt van goed nieuws voor de Zeeuwse weggebruiker, die de afgelopen weken moest omrijden vanwege de afsluiting. De scheepvaart kan vanaf maandag 12 oktober om 09.00 uur weer onder de brug door.
Politie onderzoekt diefstal laadkabels, slachtoffer looft 1.000 euro uit
8 oktober, 2026
De politie doet onderzoek naar meerdere diefstallen van laadkabels op de Bevelanden. Onder meer in Goes, Heinkenszand en ’s-Gravenpolder zijn kabels weggenomen. Een van de slachtoffers heeft camerabeelden openbaar gemaakt en looft 1.000 euro uit voor de gouden tip.
Begraafplaats Waarde wordt uitgebreid: huidige locatie raakt rond 2030 vol
8 oktober, 2026
De begraafplaats Memento Mori in Waarde krijgt de komende jaren flink meer ruimte. De huidige begraafplaats raakt naar verwachting rond 2030 vol, waardoor de gemeente een naastgelegen perceel heeft aangekocht. Vanaf vrijdag begint daar de eerste fase van de uitbreiding. Uiteindelijk ontstaat ruimte voor ongeveer 1.100 nieuwe graven.