RILLAND / BREDA - Op kasteel Bouvigne in Breda is deze week een belangrijke stap gezet in het Zeeuws-Brabantse waterbeheer, op de grens tussen zand- en kleigrond. Bestuurders van waterschappen Scheldestromen en Brabantse Delta en Brabants Landschap ondertekenden daar een convenant dat een intensievere samenwerking moet gaan opleveren. Het doel is een betere benutting van het zogeheten Walwater, het zoetwater dat vanuit Brabantse sloten en riviertjes richting Zeeland stroomt. Zo komt er een nieuw gemaal in de Hoogerwaardpolder, op de grens van Reimerswaal en Woensdrecht, om de zoetwaterstroom richting Zeeland in betere banen te leiden.

Audio: Waterschapsbestuuder Wim van Gorsel, over het Zeeuws-Brabantse waterbeheer.

Dagelijks bestuurslid Wim van Gorsel, van Waterschap Scheldestromen, noemt de overeenkomst "een logische en noodzakelijke stap, vooral met het oog op toenemende droogte en klimaatverandering." Volgens Van Gorsel -zelf wonend en werkzaam in Rilland- wordt er al langer zoet water dat van de Brabantse Wal afstroomt gebruikt voor agrarische doelen en ecologische opgaven, maar de samenwerking moet ervoor zorgen dat dit water nog efficiënter wordt benut. “We hebben afgesproken dat we het afstromend water van de Brabantse Wal beter gaan inzetten. Niet alleen voor de landbouw, maar ook voor natuurgebieden zoals het Markiezaatsmeer,” aldus Van Gorsel.

Nationale verspilling

Jaarlijks stroomt er naar schatting dertig miljoen kubieke meter zoet water -tweemaal de totale Zeeuwse waterbehoefte- vanaf de Brabantse Wal richting de Westerschelde. Een groot deel daarvan gaat via een sifon onder het Schelde-Rijnkanaal direct de zee in, terwijl slechts een klein gedeelte wordt ingezet voor de landbouw en natuur. “Dat is eigenlijk een nationale verspilling,” citeerde Van Gorsel de vertrekkende dijkgraaf van Waterschap Brabantse Delta. In het nieuwe samenwerkingsverband is afgesproken dat een groter deel van dit zoet water in het gebied wordt vastgehouden, onder andere om het waterpeil in het Markiezaatsmeer beter te beheren.

Lepelaarkolonies

Dat is niet alleen van belang voor de waterkwaliteit, maar ook voor het behoud van kwetsbare natuur. In droge jaren komen eilandjes in het meer droog te staan, waardoor broedkolonies van onder andere lepelaars zijn verdwenen door predatie. Door het peil beter te reguleren, hopen de partijen dergelijke schade in de toekomst te voorkomen. “We hebben in het verleden gezien dat hele lepelaarcolonies vernietigd zijn doordat het waterpeil te laag werd. Dat willen we met deze aanpak voorkomen,” zegt Van Gorsel.

Nieuwe waterbuis

Om dat mogelijk te maken, zijn flinke investeringen nodig. Zo moet er onder meer een nieuw gemaal gebouwd worden in de Hoogerwaardpolder. Dit gemaal kan het water richting het Markiezaatsmeer pompen, waarmee de stroomrichting actief kan worden beïnvloed. Van Gorsel benadrukt dat de bestaande infrastructuur, zoals de buis onder het kanaal, voldoende capaciteit heeft om het water af te voeren of om te leiden. “Die buis heeft echt heel veel capaciteit en zorgt er ook voor dat het water bij wateroverlast op een verantwoorde manier richting de Spuikom bij Bath kan worden geleid,” aldus Van Gorsel.

Meerjarenplan

Hoewel de plannen ambitieus zijn, zal de daadwerkelijke uitvoering nog enkele jaren vergen. “Voor volgend jaar biedt dit geen oplossing meer. We praten echt over uitvoering in 2027 of 2028,” aldus Van Gorsel. Toch is hij ervan overtuigd dat de afspraken die nu gemaakt zijn toekomstbestendig zijn. “Voor de huidige gebruikers, zoals agrariërs, verandert er voorlopig weinig. Maar we hebben nadrukkelijk rekening gehouden met toenemend gebruik door klimaatverandering. Er zit een plus op. We willen voorbereid zijn op de toekomst.”