Nieuwsanalyse: Bevelands bestuur blijkt vooral een herenakkoord

BEVELANDEN - Met de installatie van het nieuwe college in Borsele, donderdag 9 juli, is de collegevorming in alle vijf Bevelandse gemeenten afgerond. Wie de balans opmaakt, ziet een overeenkomst: de macht ligt vrijwel volledig in handen van mannen.

Van de zeventien wethouders die de komende vier jaar de Bevelandse gemeenten besturen, is er precies één vrouw. Alleen in Goes maakt Cherique Hilgers-Verspoor (VVD) deel uit van het college. In Kapelle, Borsele, Noord-Beveland en Reimerswaal bestaat het dagelijks bestuur uitsluitend uit mannen.

Dat is niet alleen opvallend, het is ook een stap terug. In de vorige bestuursperiode hadden ook Borsele, Kapelle en Noord-Beveland een vrouwelijke wethouder. Die vertegenwoordiging is nu verdwenen. Juist in een tijd waarin overheden zich inspannen om diversiteit en representativiteit te vergroten, bewegen de Bevelanden zich in tegenovergestelde richting.

Vragen

Dat roept een ongemakkelijke vraag op: hoe kan het dat een regio waarin vrouwen de helft van de bevolking vormen, vrijwel uitsluitend door mannen wordt bestuurd?

Mogelijk zijn er simpelweg té weinig vrouwelijke kandidaten die beschikbaar zijn of zich kandidaat stellen voor een wethouderschap. De functie vraagt veel tijd, politieke ervaring en een forse publieke belasting. Dat speelt overal in Nederland.

Machtsbasis

De politieke verhoudingen op de Bevelanden spelen onmiskenbaar mee. Vooral christelijke partijen hebben een stevige machtsbasis. In vier van de vijf colleges maakt de SGP deel uit van de coalitie, al dan niet in combinatie met ChristenUnie; in Reimerswaal levert de partij zelfs twee van de vier wethouders.

De SGP houdt, vanuit haar beginselen, in Reimerswaal vast aan een onderscheid tussen de rol van mannen en vrouwen in het openbaar bestuur. Hoewel vrouwen tegenwoordig wel verkiesbaar zijn namens de partij, blijven bestuurlijke functies in de praktijk vrijwel uitsluitend door mannen ingevuld. Zeker in Reimerswaal, waar de SGP al decennialang de grootste partij is en steeds groter wordt, is de politieke cultuur sterk door die visie beïnvloed.

Verantwoordelijkheid

Dat betekent overigens niet dat de verantwoordelijkheid uitsluitend bij de SGP ligt. Ook CDA, VVD, lokale partijen en andere coalitiepartners dragen verantwoordelijkheid voor de samenstelling van een college. Bij coalitieonderhandelingen worden keuzes gemaakt over portefeuilles én personen. Blijkbaar heeft in geen van de vier volledig mannelijke colleges de wens om tot een evenwichtiger samenstelling te komen de doorslag gegeven.

De vraag is bovendien of het probleem al eerder begint. Gemeenteraden tellen nog altijd minder vrouwen dan mannen, waardoor ook de vijver waaruit wethouders worden gekozen kleiner is. Tegelijkertijd laten veel andere gemeenten zien dat een evenwichtige vertegenwoordiging wel degelijk mogelijk is, ook in gemeenten van vergelijkbare omvang.

De Bevelanden vormen daarmee een uitzondering. Niet omdat er één vrouw ontbreekt, maar omdat vrouwelijke bestuurders vrijwel geheel uit beeld zijn verdwenen.

Méér dan kwaliteit alleen

Dat hoeft op zichzelf niets te zeggen over de kwaliteit van de nieuwe colleges. Ervaren bestuurders kunnen uitstekend werk leveren, ongeacht hun geslacht. Maar representatie gaat over meer dan kwaliteit alleen. Een gemeentebestuur bestuurt namens de hele samenleving. Dan is het niet vreemd om te verwachten dat die samenleving zich ook enigszins in het bestuur weerspiegelt.

Na de collegevorming van 2026 blijft op de Bevelanden vooral één beeld hangen: vijf colleges, zeventien wethouders en slechts één vrouw. Dat is geen toevalligheid meer, maar een patroon. En daarmee een politieke keuze die om een verklaring vraagt.