Ook als kerncentrales er niet komen: ‘Ons werk is zeker niet voor niets geweest’

HEINKENSZAND – Al sinds 2022 is er onduidelijkheid: komen er nu twee nieuwe kerncentrales of niet? En als ze komen, waar komen ze dan te staan? Borssele is één van de voorkeurslocaties. Maar wat nu als ‘Den Haag’ toch anders besluit? En hoe is het om als gemeente zo lang in onzekerheid gehouden te worden? Streekomroep De Bevelanden ging erover in gesprek met de Borselse burgemeester, Gerben Dijksterhuis.

Borsele, een gemeente met net 23.000 inwoners, verspreid over vijftien dorpen (waaronder Borssele) in een voornamelijk agrarisch, landelijk gebied. En ja, een deel van het Sloegebied ligt op Borsels terrein. Industrie. En daar staat het nodige te gebeuren de komende jaren. Zoals de mogelijke komst van twee nieuwe kerncentrales.

ACHTERNAMIDDAG

Ondertussen is locatie Borssele, oftewel het Sloegebied door ‘Den Haag’ aangewezen als een van de voorkeurslocaties. Maar na drie jaar heeft de landelijke overheid er nog steeds geen definitief besluit over genomen. Hoe ga je daar als gemeente mee om? Als lokaal bestuur wil je toch ook verder?

“Ik kan me voorstellen dat je een proces als dit niet even op een achternamiddag uitwerkt. Dat heeft tijd nodig”, zegt Gerben Dijksterhuis. “Maar ik kijk vooral naar de gevolgen voor onze gemeente. Want we willen verder. Zo’n ontwikkeling zet enerzijds dingen in gang, maar houdt ook dingen tegen.” Hij doelt daarbij onder meer op de eigen toekomstvisie die Borsele wil ontwikkelen. “Het maakt nogal verschil of daar twee kerncentrales gebouwd gaan worden of niet”, aldus Dijksterhuis.

Burgemeester Gerben Dijksterhuis voor de kerncentrale in Borssele © foto: Gemeente Borsele

ONDERGRONDS

Maar het gaat niet alleen om de kerncentrales. Er speelt nog veel meer op het gebied van de elektriciteit. Zoals de aanlanding van kabels van windparken op zee en de daarmee samenhangende bouw van een 380 kV-station, een hoogspanningstracé voor de 380kV-verbinding met Zeeuws-Vlaanderen (Borsele heeft al diverse keren aangegeven dat dat ondergronds moet) en de aanleg van een waterstofnetwerk. Wat betekent dat allemaal voor de leefbaarheid? Niet alleen het gemeentebestuur stelt zich die vraag ook de inwoners van de vijftien dorpen zijn ermee bezig.

LEEFBAARHEID

In 2023 hebben gemeente en inwoners de handen ineen geslagen en hebben de Borselse Voorwaarden Groep opgezet. Samen hebben ze een lijst van 39 punten opgesteld, ‘de Borselse voorwaarden’: Als alle energie-ontwikkelingen doorgaan, moet de landelijke overheid hieraan voldoen, vinden ze. De leefbaarheid staat daarbij voorop.

“We zijn samen heel actief geweest”, zegt Dijksterhuis. “Die kerncentrales en die andere ontwikkelingen, we willen daar ook een stem in hebben. Daar zijn de Borselse Voorwaarden uitgekomen. Dat is een mooi proces geweest, door ook de samenleving te betrekken bij die ontwikkelingen. Maar dan? Dan blijft het lang stil. We willen graag weten waar we aan toe zijn.” De Borselse voorwaarden zijn vorig jaar april aangeboden aan de toenmalig minister van Klimaat, Rob Jetten.

DEBATTEN

Toch heeft Dijksterhuis de overtuiging dat er naar Borsele geluisterd wordt.  “We hebben veel geïnvesteerd in die contacten. Niet alleen bij het ministerie, maar ook in de Tweede Kamer. Ik denk, terugkijkend, dat dat tot dusver best goed gelukt is. Er wordt naar ons geluisterd. Dat zie je ook terugkomen in de debatten. De Tweede Kamer vindt die voorwaarden ook belangrijk en heeft dat ook meerdere malen uitgesproken.”

Net voor de val van het kabinet liet minister van Klimaat en Groene Groei, Sophie Hermans doorschemeren dat nieuwe kerncentrales ‘vrijwel zeker’ in Zeeland gebouwd zouden gaan worden. In hoeverre schept dat dan duidelijkheid? Dijksterhuis: “Ik zie dat als een vervolgstap. Vanuit Zeeland is vaker gezegd: kom nu eens met duidelijkheid. Ik zie deze stap ook wel als een antwoord daarop. Maar er zijn drie locaties in beeld in Zeeland: Terneuzen, Vlissingen en Borssele. Wat ons betreft is de volgende stap dat er duidelijkheid komt over welke plek ‘t dan precies wordt.”

NERGENS OP VASTPINNEN

Maar wanneer dat precies gaat gebeuren, blijft nu nog koffiedik kijken. Zeker nu het kabinet gevallen is. Dijksterhuis: “Wat gaat er nu gebeuren? Levert dat vertraging op? Of stel er komt een heel ander type kabinet, die weer heel anders tegen deze materie aan kijkt. Er kan nog van alles gebeuren en ik durf me nergens op vast te pinnen.”

Leden van de Borselse Voorwaarden Groep met elkaar in gesprek. © foto: Gemeente Borsele

Ondertussen hebben ambtenaren en besturen zich met het dossier beziggehouden, gemeenteraad en inwoners hebben zich erover gebogen, er zijn onderzoeken uitgevoerd. Kortom, voordat ‘Den Haag’ een beslissing heeft genomen over de kerncentrales is er binnen Borsele al veel werk verzet. Mocht de landelijke overheid straks beslissen dat die centrales er niet komen of maar beter in Terneuzen kunnen worden gebouwd, is dan al dat werk voor niets geweest?

NIET VOOR NIETS

“Zeker niet!”, antwoordt Dijksterhuis gedecideerd. “Dat werk is niet alleen gedaan voor die kerncentrales, maar richt zich op alle grote ontwikkelingen die in ons gebied gepland staan of worden. Dan heb ik het over de ontwikkeling van waterstof. Maar ook de aanlanding van wind op zee, de hoogspanningsleidingen. Al die ontwikkelingen die op diezelfde plek gepland zijn, daar gaan die Borsele Voorwaarden over. Wat ik wel zie, is dat die nucleaire ontwikkeling er enorm uitgelicht wordt en gekoppeld wordt aan die voorwaarden. Dat snap ik en dat is ook logisch, maar er zijn nog diverse andere projecten waar eigenlijk hetzelfde voor geldt.”