RIVM brengt gezondheidseffecten PFAS in kaart, 'maar het lost niets op'

HANSWEERT / MIDDELBURG - Het RIVM onderzoekt of inwoners in de regio rond de Westerschelde vaker te maken hebben met gezondheidsproblemen die mogelijk samenhangen met langdurige blootstelling aan PFAS. Het onderzoek moet meer inzicht geven in de gevolgen van de PFAS-vervuiling voor de volksgezondheid in onder meer Zuid-Beveland en Reimerswaal. Stichting Gezond Water (SGW) in Hansweert reageert terughoudend: "Een mooi initiatief, maar het lost niks op."

Het onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) loopt tot eind 2027. De gezondheidssituatie in de Westerschelderegio wordt daarbij vergeleken met die in andere delen van Nederland. Ook rond de Chemours-fabriek in Dordrecht vindt een vergelijkbaar onderzoek plaats.

Zorgen inwoners

De zorgen over de mogelijke gevolgen van PFAS leven al langer onder inwoners van de regio, meldt Omroep Zeeland. Zo vulden ongeveer 1.750 mensen uit het Westerscheldegebied eerder een vragenlijst in over PFAS en hun gezondheid.

Het RIVM gaat voor het nieuwe onderzoek niet opnieuw op grote schaal bloed afnemen. Onderzoekers maken gebruik van bestaande bloedmonsters uit 2016 en 2017 en analyseren daarnaast monsters van bloeddonoren uit 2025. Bij eerdere Zeeuwse metingen werden bij 179 mensen PFAS-concentraties in het bloed onderzocht. Uit eerdere onderzoeken zou zijn gebleken dat vrijwel iedereen PFAS in het bloed heeft. In Zeeland werden bovendien hogere concentraties van PFOS gemeten dan gemiddeld in Nederland.

Geen individueel onderzoek

Volgens het RIVM kan met het onderzoek niet rechtstreeks worden vastgesteld dat PFAS een specifieke ziekte bij een individuele persoon heeft veroorzaakt. Ook erfelijkheid, leefstijl en andere omstandigheden kunnen een rol spelen.

Het onderzoek richt zich daarom op de bevolking als geheel. Onderzocht wordt of bepaalde gezondheidsproblemen die in verband worden gebracht met PFAS in de Westerschelderegio vaker voorkomen dan elders in Nederland. Een opvallend verschil kan aanleiding zijn voor vervolgonderzoek.

Egbert Lobee, bestuurslid van Stichting Gezond Water in Hansweert, noemt het onderzoek daarom een belangrijke stap. Volgens hem kan eerst worden gekeken naar de PFAS-waarden en het voorkomen van verschillende ziekten, waarna wordt onderzocht of er mogelijk een verband bestaat. "Het is geen onderzoek naar individuele gevallen, maar naar de bevolking als geheel”, aldus Lobee.

'Onderzoek lost vervuiling niet op'

Hoewel Lobee het onderzoek toejuicht, plaatst hij ook een kanttekening bij de lange looptijd. "Het is een lovenswaardig onderzoek, maar helaas gaat dat jaren duren. En het lost niets op." Volgens Lobee moet vooral worden voorkomen dat nieuwe PFAS in het milieu terechtkomen. Hij wijst daarbij op verschillende vergunningen voor PFAS-lozingen in de Westerschelde en omgeving. Ook vraagt Stichting Gezond Water aandacht voor PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen, die volgens de stichting een belangrijke bron van TFA in grond- en oppervlaktewater vormen.

'Stoppen met die troep'

"Onmiddellijk stoppen met het uitstoten van die troep is het enige wat de gezondheid van de Zeeuwen ten goede komt", zegt Lobee. "Met onderzoek worden feiten bevestigd, maar daarmee wordt de vervuiling zelf niet opgelost.” Bovendien kosten de effecten van PFAS de samenleving veel geld, benadrukt hij: "Denk aan ziektekosten en verzuimkosten."

Het RIVM verwacht dit najaar eerst een overzicht te publiceren van de bestaande wetenschappelijke kennis over PFAS en gezondheid. De resultaten van het volledige gezondheidsonderzoek worden eind 2027 verwacht.

Dit is een bericht in samenwerking met Omroep Zeeland.