Tientallen miljoenen voor Bevelandse gemeenten na verkoop kerncentrale

BEVELANDEN - De verkoop van het Zeeuwse belang in de kerncentrale Borssele levert ook de gemeenten op de Bevelanden tientallen miljoenenen euro's op. De Nederlandse Staat betaalt 158,5 miljoen euro voor de 70 procent van EPZ, die nu nog via energiebedrijf ZEH in Zeeuwse handen is. Daarnaast kan ZEH naar verwachting in 2027 ongeveer 1,1 miljard euro uitkeren aan zijn aandeelhouders, aldus Omroep Zeeland. De vijf Bevelandse gemeenten hebben samen een aanzienlijk belang in ZEH van in totaal elf procent: goed voor ruim 126,5 miljoen euro.

De provincie Zeeland bezit de helft van de aandelen van de Zeeuwse Energie Houder Maatschappij (ZEH). De andere helft is verdeeld over Zeeuwse gemeenten. ZEH bezit via dochterbedrijf ZEH Energy 70 procent van het EPZ-aandelenkapitaal, het bedrijf achter de kerncentrale in Borssele. De overige 30 procent van EPZ is in handen van het Duitse energiebedrijf RWE. Voor de Bevelandse gemeenten betekent de verkoop dat zij niet alleen afstand doen van hun indirecte belang in de kerncentrale, maar daar óók financieel voor worden gecompenseerd.

Ruim 11 procent aandelen

De vijf gemeenten op de Bevelanden hebben samen een belang van ongeveer 11,5 procent in ZEH. Goes is met 4,2 procent de grootste Bevelandse aandeelhouder. Borsele bezit 2,6 procent, Reimerswaal 2,5 procent, Kapelle 1,3 procent en Noord-Beveland 0,9 procent.

Dividendbesluit

Dat betekent dat de Bevelandse gemeenten gezamenlijk ook recht hebben op een deel van een toekomstige uitkering van ZEH. Als de verwachte 1,1 miljard euro volledig naar rato van het aandelenbezit wordt verdeeld, komt het gezamenlijke Bevelandse aandeel uit op ongeveer 126,5 miljoen euro. Want het definitieve bedrag dat de gemeenten ontvangen, hangt af van het uiteindelijke dividendbesluit van ZEH en de voorwaarden waaronder het geld wordt uitgekeerd.

Goes zal bij een verdeling naar rato van de aandelen ongeveer 46,2 miljoen euro ontvangen. Voor Borsele gaat het om ongeveer 28,6 miljoen euro, voor Reimerswaal om 27,5 miljoen euro, voor Kapelle om 14,3 miljoen euro en voor Noord-Beveland om ongeveer 9,9 miljoen euro.

Financieel risico verdwijnt

Voor de gemeenten gaat het niet alleen om extra inkomsten. Door de verkoop verdwijnt ook een belangrijk financieel risico. De kerncentrale Borssele is de afgelopen jaren winstgevend geweest, maar de inkomsten kunnen sterk wisselen. Daarnaast zijn grote investeringen nodig om de centrale na 2033 langer open te kunnen houden. ZEH hield daarom een aanzienlijke financiële buffer aan om mogelijke tegenvallers op te vangen.

De Zeeuwse aandeelhouders besloten enkele jaren geleden al dat zij niet zelf de financiële risico's wilden dragen van het langer openhouden van Borssele. Daarom gingen ZEH en het Rijk met elkaar in gesprek over een overname. In juli 2025 bracht de Staat een eerste niet-bindend bod uit. De onderhandelingen hebben nu geleid tot een akkoord.

Na de verkoop komt een groot deel van het financiële risico rond de kerncentrale bij het Rijk te liggen.

Na 2033

Voor Borsele heeft de verkoop een extra betekenis. De gemeente ligt rond de kerncentrale en heeft bovendien 2,6 procent van de aandelen van ZEH. Maar de centrale van Borssele is ook een belangrijke werkgever en onderdeel van de energievoorziening in Zeeland. Met de Staat als nieuwe meerderheidsaandeelhouder wordt het langer openhouden van de centrale na 2033 een stuk realistischer. De Eerste Kamer stemde deze week in met een wijziging van de Kernenergiewet. Daardoor is 2033 niet langer automatisch de wettelijke einddatum van de kerncentrale.

Goede werkrelatie

De overname van de aandelen is onderdeel van de aandeelhoudersstrategie en daarmee dus al langer een wens van de provincie en Zeeuwse gemeenten, zegt wethouder Arno Witkam van de gemeente Borsele. “Wij zien al langere tijd voor onszelf geen rol als aandeelhouders bij de bedrijfsduurverlenging van de kerncentrale. Wat voor Borsele van belang blijft na de verkoop, is dat er een goede werkrelatie blijft met de kerncentrale en haar aandeelhouders, om zo ook de belangen van de directe omgeving te blijven behartigen.” Hierover “maken we samen afspraken”, aldus Witkam. Voor Borsele betekent de verkoop van aandelen dat de gemeente in 2027 de krappe 29 miljoen euro uitgekeerd krijgt, verwacht de wethouder. “De gemeenteraad besluit op een later moment hoe deze middelen besteed worden.”

Investeringsbesluit nodig

Dat daarmee is het nog niet zeker, dat Borssele langer open blijft. Daarvoor is nog een investeringsbesluit nodig. Ook moet EPZ een vergunning aanvragen en moet de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) beoordelen of de centrale veilig langer kan blijven draaien.

Wensen en bedenkingen

Ook de verkoop zelf is nog niet volledig afgerond. Provinciale Staten kunnen eerst wensen en bedenkingen meegeven. Daarna moeten de provincie en de andere aandeelhouders van ZEH instemmen met de verkoop. Naar verwachting valt eind november een definitief besluit. Ook zijn nog goedkeuringen nodig van onder meer de Autoriteit Consument & Markt. Tot die tijd verandert er voor de kerncentrale zelf niets. EPZ blijft verantwoordelijk voor de exploitatie en RWE behoudt zijn belang van 30 procent.

ZEH blijft bestaan

Na de verkoop blijft ZEH bestaan, zo hebben de Zeeuwse overheden bekend gemaakt. Het energiebedrijf houdt onder meer zijn belangen in biomassacentrale BMC Moerdijk en een zonnepark in het Belgische Willebroek.

Voor de Bevelandse gemeenten betekent de verkoop daarmee een belangrijke financiële verandering. Zij krijgen naar verwachting tientallen miljoenen euro's uitgekeerd uit hun belang in ZEH. Tegelijkertijd verdwijnen de financiële risico's die samenhangen met het Zeeuwse belang in de kerncentrale grotendeels.

Voor de gemeentebesturen volgt vervolgens de vraag wat zij met het vrijgekomen geld gaan doen. Die keuzes kunnen de komende jaren merkbaar zijn in de gemeentelijke begrotingen en investeringen op de Bevelanden.

Dit is een bericht in samenwerking met Omroep Zeeland.