Wereld Bijendag: waarom bijen belangrijker zijn dan veel mensen denken

DE BEVELANDEN - De kleine ‘bezige bijtjes’ lijken misschien onopvallend, maar ze spelen een onmisbare rol in de natuur en onze voedselvoorziening. Op woensdag 20 mei wordt daarom tijdens ‘Wereld Bijendag’ stilgestaan bij het belang van bijen en andere bestuivers voor natuur, biodiversiteit en voedselvoorziening. Ook op de Bevelanden zetten imkers zich in om mensen bewuster te maken van het belang van deze vaak onderschatte insecten.

Imkersvereniging De Bevelanden is de lokale vereniging voor imkers en natuurliefhebbers in de regio en maakt deel uit van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging. De vereniging ondersteunt zowel beginnende als ervaren imkers met kennis, cursussen en praktijkervaring. Daarnaast zet de vereniging zich in voor educatie en bewustwording. Zo worden er gastlessen gegeven op scholen en zijn er open dagen waarbij bezoekers kennis kunnen maken met hun wereld. Ook helpt de vereniging bij vragen uit de praktijk, zoals bij zwermen of andere situaties in de omgeving.

Soorten en functie

Bijen behoren tot de vliesvleugeligen en komen in veel verschillende soorten voor, waarvan de honingbij de bekendste is. Volgens de bijenstichting zijn in Nederland meer dan 360 soorten bekend, terwijl er wereldwijd naar schatting tussen de 24.700 en 26.100 soorten bestaan. Ondanks hun verschillen hebben ze allemaal één belangrijke taak: het bestuiven van planten.

Vooral in mei zijn de insecten erg actief en spelen ze een belangrijke rol in de bestuiving van bloemen, planten en landbouwgewassen. Volgens cijfers van de Verenigde Naties is bijna 90 procent van alle bloeiende planten afhankelijk van bestuiving. Ook ongeveer 75 procent van de voedselgewassen heeft daar in meer of mindere mate baat bij.

Volgens Imkersvereniging De Bevelanden realiseren veel mensen zich niet hoe belangrijk deze insecten eigenlijk zijn. Secretaris Mariëlle Jacobse ziet dagelijks hoe groot die rol is. “Geen bijen, geen eten zeggen wij wel eens”, vertelt ze. “Bijna alles heeft bestuiving nodig om tot bloei te komen.” Ook in de landbouw zijn ze volgens haar onmisbaar. “Afgelopen tijd stond hier in de omgeving koolzaad in bloei. Als er geen bijen zijn, wordt dat niet bestoven en heeft de boer uiteindelijk ook niets.”

Bijen in de klas © Imkersvereniging De Bevelanden

Onder druk

Tegelijkertijd hebben de bijen het steeds moeilijker. Wereldwijd nemen de aantallen af door onder meer klimaatverandering, pesticiden, ziektes en het verdwijnen van leefgebieden. Uit een grootschalige internationale studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ‘One Earth’, blijkt dat een kwart van de bekende soorten sinds de jaren negentig niet meer is teruggevonden.

Vooral wilde soorten hebben het zwaar, zegt Jacobse. “De honingbij vliegt ongeveer drie kilometer, maar de wilde bij vaak maar 300 tot 400 meter. Dus het is heel belangrijk wat er in de directe omgeving groeit aan bloemen en planten”, legt zij uit.

Ook de Aziatische hoornaar zorgt volgens haar voor extra problemen voor imkers. “Die vreet zo een kast leeg, waardoor volken veel kleiner de winter ingaan”, zegt Jacobse. “Dan is de kans klein dat ze de winter overleven.” Het kan volgens haar gaan om een verschil van twintig- tot dertigduizend insecten per volk.

Meer ruimte voor natuur

Volgens imkers is het behoud niet alleen een taak van organisaties, maar ook van inwoners zelf. Door tuinen, balkons en openbaar groen vriendelijk in te richten, kan al veel verschil worden gemaakt. “Zorg voor bijvriendelijke plantjes en bloemetjes het hele jaar door”, adviseert Jacobse. “Vooral aan het einde van het seizoen wordt het aanbod minder en hebben ze het lastig om genoeg voedsel te vinden voor de winter.”

Naast praktische maatregelen is ook bewustwording belangrijk. Veel mensen zien deze insecten nog altijd als vervelend of eng, terwijl ze in de meeste gevallen niet agressief zijn en vooral bezig zijn met voedsel verzamelen. De vereniging merkt wel dat steeds meer mensen geïnteresseerd raken in het onderwerp. De open imkerijdagen trekken volgens Jacobse veel bezoekers. “Mensen zijn nieuwsgierig naar hun leefwereld. Dat is mooi om te zien.”