KAPELLE - Inwoners Zeeland kunnen vanaf nu vermoedens van zorgfraude melden via een nieuw, online meldpunt. Het loket is opgericht door de dertien Zeeuwse gemeenten en wordt ondersteund door een speciaal team van toezichthouders. Doel: fraude in de Wmo en jeugdzorg eerder signaleren en aanpakken. Woensdag was de officiéle start van het meldpunt, op het gemeentehuis in Kapelle. Zes professionals zetten zich in om de miljoenenfraude tegen te gaan; jaarlijks gaat er zo'n 160 miljoen om bij de Zeeuwse gemeente aan declaraties Wmo en Jeugdzorg. Het vermoeden is, dat zo'n acht tot tien procent onrechtmatig is toegekend.

Wethouder Annebeth Evertz van de gemeente Kapelle, voorzitter van het Zeeuws overleg sociaal domein, is nauw betrokken bij de totstandkoming van het meldpunt. “Vorig jaar zijn we met de dertien zorgwethouders gestart om een team toezicht te creëren. We kregen signalen uit de samenleving van mensen die zeiden: het is niet helemaal pluis. Dat moet je ergens kwijt kunnen.”

Online meldpunt

Het meldpunt zorgfraude is online bereikbaar via een website met een contactformulier. Wie het lastig vindt om digitaal een melding te doen, kan een telefoonnummer achterlaten om teruggebeld te worden. “Het meldpunt is eigenlijk het begin van het proces”, legt Evertz uit. “Een melding wordt opgepakt door het team toezicht. Zij doen onderzoek en maken een toezichtrapport. Als het ernstig is, gaat dat rapport naar de betreffende gemeente. Die kan vervolgens handhaven.”

Voorbeelden van fraude

Zorgfraude kan zowel bij aanbieders als bij ontvangers voorkomen, al ligt de nadruk volgens Evertz op aanbieders. Ze noemt enkele voorbeelden: “Het declareren van vier uur zorg terwijl er in werkelijkheid alleen een kopje koffie wordt gedronken. Of het opschalen van basishulp naar specialistische hulp op papier, terwijl die specialistische hulp niet wordt gegeven.”

Ook misbruik van een pinpas komt voor. “Mensen geven in vertrouwen hun pinpas mee zodat er boodschappen voor hen worden gedaan. Dan kan het gebeuren dat er stiekem iets extra’s voor eigen gebruik wordt afgerekend.” Tegelijkertijd benadrukt Evertz dat het overgrote deel van de zorgaanbieders te goeder trouw is. “Ik ga ervan uit dat 99 procent gewoon het hart op de juiste plaats heeft. Maar die ene rotte appel kan het voor de rest verpesten.”

Acht tot tien procent

Hoe groot het probleem is in Zeeland, is niet exact bekend. Landelijk wordt geschat dat tussen de 8 en 10 procent van het zorgbudget onrechtmatig wordt besteed. In Zeeland gaat er jaarlijks ongeveer 160 miljoen euro om in de Wmo en jeugdzorg. “Als je uitgaat van 8 tot 10 procent, dan praat je over een bedrag dat in de miljoenen loopt”, zegt Evertz. “We moeten voorzichtig zijn met exacte cijfers per gemeente, want die hebben we niet scherp. Juist daarom starten we dit team toezicht, om beter inzicht te krijgen.”

Vijf toezichthouders

Het Zeeuwse team bestaat uit vijf toezichthouders en een coördinator. Zij hebben verschillende achtergronden, onder meer bij politie, gezondheidszorg en juridische afdelingen van gemeenten. “Ze hebben wettelijke bevoegdheden”, aldus wethouder Evertz. “Ze mogen gegevens vorderen bij zorgaanbieders en in sommige gevallen locaties betreden. Op basis van hun bevindingen stellen ze een rapport op.”

Handhaving

De samenwerkende gemeenten beschikken vervolgens over verschillende handhavingsmiddelen. Dat kan variëren van het opleggen van een dwangsom tot het ontbinden van een contract met een zorgaanbieder. In ernstige gevallen, bijvoorbeeld bij valsheid in geschrifte of georganiseerde zorgcriminaliteit, kan aangifte worden gedaan en volgt een strafrechtelijk traject.

Zorgvuldig onderzoek

Niet elke melding leidt automatisch tot een sanctie. “Alle meldingen worden geregistreerd en serieus genomen”, benadrukt Evertz. “Er volgt altijd een zorgvuldig onderzoek. En als een melding niet verder in behandeling wordt genomen, koppelen we dat terug met uitleg.” Volgens de wethouder heeft het meldpunt ook een preventieve werking. “Het is belangrijk dat duidelijk is dat er toezicht is. Dat we signalen serieus nemen en dat we optreden als dat nodig is.”

‘Blijf alert’

Evertz roept inwoners op alert te zijn, vooral wanneer het om naasten gaat. “Als je bij je moeder komt en ze zegt dat ze zo’n fijne hulp heeft, maar je ziet dat het huis steeds meer vervuilt, dan klopt er iets niet. Dat noem ik een niet-pluisgevoel. Meld dat.” Het meldpunt zorgfraude is bedoeld voor signalen over zorg die vanuit de gemeente wordt gefinancierd, zoals Wmo-voorzieningen en jeugdzorg. Met de Zeeuwse aanpak loopt de provincie volgens Evertz voorop. “Binnen een jaar tijd hebben we dit als gezamenlijke gemeenten opgezet. We doen dit echt samen, voor heel Zeeland.”