GOES / COLIJNSPLAAT - Na Statenlid Inez Flameling (GroenLinks-PvdA) vreest ook de Zeeuwse Milieufederatie (ZMF) voor negatieve effecten van de 'pauzeknop' voor gebruik van staalslakken, het smeltafval uit de Tata-hoogovens:  het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft besloten het gebruik van de slakken op land een jaar lang stil te leggen. Eric Mahieu van de ZMF denkt dat juist door deze maatregelen de storting van het smeltafval in de Zeeuwse wateren in een stroomversnelling komt. "De staalslakkenberg in IJmuiden groeit, en dat afval moet toch érgens naar toe", zegt hij.

Audio: Eric Mahieu (ZMF) vreest voor negatieve bijeffecten van de 'pauzeknop-maatregel' voor verwerking van staalslakken op land.

Mahieu is programmamanager Deltawateren bij de ZMF en volgt het gebruik van staalslakken al jaren met argusogen. Die slakken - steenachtige brokken vol zware metalen - zijn een restproduct uit de staalindustrie. Ze worden gebruikt bij het versterken van oevers, het aanleggen van wegen en als fundering. Maar volgens Mahieu horen ze niet thuis in kwetsbare natuurgebieden als de Oosterschelde en Westerschelde.

Pauzeknop met gaten

"Toen ik hoorde dat het ministerie de pauzeknop indrukt voor gebruik op land, was ik eerst blij," zegt Mahieu. "Maar toen ik de brief goed las, zag ik dat die pauze niet geldt voor toepassing in het water. Dus ja, dan is het nog steeds vogelvrij." Juist dat baart hem zorgen. "Je mag het niet meer op land gebruiken, zeker niet als mensen ermee in contact kunnen komen. Maar die bergen staalslakken bij Tata in IJmuiden moeten toch ergens heen. De angst is dat ze nu massaal richting onze deltawateren worden geduwd."

Kwetsbare gebieden onder druk

De ZMF vreest dat met name de Oosterschelde en Westerschelde – beide Natura 2000-gebieden – de dupe worden. "We weten dat de bodemstructuur daar door die slakken verandert. Kreeften kunnen zich er niet meer nestelen, en dat is eerder al erkend door de rechter," legt Mahieu uit. "Dan wordt er een toplaag van breuksteen overheen gestort als oplossing, maar daarmee is het probleem niet weg."

Bovendien komen de staalslakken soms gewoon weer boven water. Letterlijk. “Ik vind ze terug op het Banjaardstrand en langs de Walcherse kust. Dat spul wandelt door het systeem en komt uiteindelijk alsnog bij mensen terecht.”

Ministerie ziet geen probleem

Het ministerie zegt op basis van onderzoek van Wageningen University & Research geen reden te zien om ook het gebruik in zee te stoppen. Maar Mahieu is daar kritisch op. "Wij pleiten juist voor het voorzorgsbeginsel: gebruik het pas als je zeker weet dat het geen schade aanricht. Nu wordt gezegd: het water is zo groot, je merkt er niks van. Maar ondertussen logen die metalen gewoon uit."

Vergunningen scheef verdeeld

Wat Mahieu ook steekt: “Als je zink in de Westerschelde wil lozen, krijg je te maken met hele strenge regels. Maar met staalslakken mag je bijna ongelimiteerd aan de slag. Dat klopt gewoon niet.”

ZMF wil uitbreiding verbod

De ZMF laat het er niet bij zitten. "We gaan zeker contact opnemen met het ministerie. Het verbaast me trouwens niets dat de brief precies midden in de zomervakantie kwam – slim getimed,” zegt Mahieu cynisch. “Maar zodra iedereen weer terug is, trekken we aan de bel. En ook in onze gesprekken met Rijkswaterstaat blijven we hameren op één boodschap: gebruik die staalslakken gewoon niet.”

Gebruik in Zeeland?

Hoewel het gebruik op land nu officieel is verboden, zijn er nog steeds vermoedens dat het in Zeeland toch gebeurt. “Ik hoor signalen, bijvoorbeeld bij een nieuwe weg in Vlissingen. De overheid zegt dat het niet wordt toegepast, maar we blijven het scherp in de gaten houden.”

Daarnaast zijn er uitzonderingen: voor de productie van beton mag het nog wél gebruikt worden. “Ook dan komt het systeem binnen, en ik heb nog geen enkel bewijs gezien dat het dan ineens wél veilig is.”

'We blijven strijdbaar'

Voor Mahieu is het helder: “Staalslakken horen niet thuis in onze natuur of in de buurt van mensen. Punt. We houden dit nauwlettend in de gaten. En als het nodig is, gaan we gewoon de barricade op.”